Mo'minun surasi — Oyat 78

Kalimalarning ma'nolari:

• أنشأ: yaratdi, paydo qildi.
• السَّمْعَ: eshitish qobiliyati (quloq).
• الأَبْصَارَ: ko'rish qobiliyati (ko'zlar).
• الأَفْئِدَةَ: qalblar, aqllar (yuraklar).
• قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ: shukringiz juda oz, deyarli shukr qilmaysizlar.

Tafsir:

Alloh taolo o'zi sizlarga eshitish uchun quloq, ko'rish uchun ko'z va aql-idrok etish uchun qalb (aql) berib yaratgan Zotdir. Bu ne'matlar inson hayotining eng muhim vositalaridir – ular orqali inson o'zini o'rab turgan olamni anglaydi, haqni botildan ajratadi va o'z Robbiga iymon keltiradi. Ammo, afsuski, sizlar (mushriklar va oxiratni inkor etuvchilar) bu ulkan ne'matlarga shukr qilish o'rniga, ularni noto'g'ri yo'llarda ishlatib, Allohning birligini va qayta tirilishni inkor etasizlar. Shukringiz juda oz – hatto bu ne'matlarning haqqini bajo keltirmaysizlar. Alloh sizlardan bu ne'matlar evaziga faqat Unga iymon keltirish va Unga shukr qilishni istagan edi, lekin sizlar bundan yuz o'girdingiz.

Foydalar:

1. Ushbu oyat insonga berilgan eng katta ne'matlar – eshitish, ko'rish va aql – Allohning inoyati ekanini eslatadi. Bu ne'matlar orqali inson o'z yaratuvchisini tanish imkoniga ega bo'ladi.
2. Inson bu ne'matlar qadrini bilishi va ulardan to'g'ri foydalanishi, ya'ni qulog'i bilan Qur'on va haq so'zlarni eshitishi, ko'zi bilan Allohning qudratiga dalolat qiluvchi olamdagi belgilarni ko'rishi, aqli bilan esa bu haqda tafakkur qilishi lozim.
3. Shukr – bu ne'matlarning davomiyligi va ziyoda bo'lishining kalitidir. Kim bu ne'matlarga shukr qilsa, Alloh unga yanada ko'proq beradi. Shukrsizlik esa ne'matning zavol topishiga sabab bo'ladi.
4. Bu oyat insonni o'z ichki dunyosiga nazar solishga va Allohning cheksiz marhamatini his qilishga chorlaydi. Bu esa qalbni iymon va muhabbat bilan to'ldiradi.