سوره مؤمنون — آیه 96

معانی کلمات:

• ادْفَعْ: دور کن، دفع کن.
• بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ: به آن خصلتی که نیکوتر است (یعنی عفو و مدارا و نیکی در برابر بدی).
• السَّیِّئَةَ: بدی و آزار (که از سوی دشمنان به تو میرسد).
• نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا یَصِفُونَ: ما داناتریم به آنچه آنان (مشرکان) توصیف میکنند (از شرک، تکذیب، و نسبتهای ناروا به تو).

تفسیر آیه:

ای پیامبر! اگر دشمنان و مخالفان تو، با گفتار یا کردار خود به تو بدی و آزار رساندند، هرگز در برابر آنان به بدی و انتقام پاسخ مده؛ بلکه بدی آنان را با نیکی و رفتار پسندیده پاسخ بده. یعنی در برابر آزارشان، عفو و گذشت پیشه کن، بر اذیت آنان صبر کن، و با اخلاق نیک و مدارا با آنان رفتار نما. این شیوه، بهترین راه برای خاموش کردن کینهها و جذب دلها به سوی حق است. خداوند متعال میفرماید: ما به آنچه این مشرکان توصیف میکنند — از شرک به خدا، تکذیب رسالت تو، و نسبتهای ناروایی مانند سحر و جنون که به تو میدهند — کاملاً آگاهیم. ما از همه چیز آنان باخبریم و بهزودی آنان را بر این گفتار و کردار ناپسندشان، سزای بدی خواهیم داد. پس تو وظیفهات را انجام بده و در برابر بدی آنان، نیکی کن و کارشان را به خدا واگذار.

فواید و پیامهای آیه:

• اسلام دین اخلاق و گذشت است؛ حتی در برابر دشمنان سرسخت، مسلمان را به نیکی و عفو دعوت میکند، نه به انتقام و کینه.
• نیکی در برابر بدی، سلاح مؤثری است که دشمن را به دوست تبدیل میکند و جامعه را به آرامش و محبت سوق میدهد.
• مؤمن نباید درگیر رفتارهای منفی دیگران شود؛ بلکه با اخلاق والا، شخصیت خود را حفظ کرده و الگویی برای دیگران باشد.
• خداوند به تمام سخنان و نقشههای دشمنان آگاه است؛ پس مؤمن نیازی به نگرانی و مقابله به مثل ندارد و باید کار را به خدا واگذارد که بهترین داور و پاداشدهنده است.
• این آیه به مسلمانان میآموزد که در برابر آزارها، صبور و بردبار باشند و با حسن خلق، چهره زیبای اسلام را به جهانیان نشان دهند.