سوره شعرا — آیه 130

معانی کلمات:

• بَطَشْتُم: گرفتید و ستم کردید، یعنی با شدت و قهر به کسی حمله کردید.
• جَبّارین: جمع «جَبّار»، به معنای کسانی که با ظلم و سرکشی و بدون رحم و شفقت، ضرب و قتل میکنند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه سرزنش قوم عاد، یکی دیگر از زشتیهای آنان را بیان میکند و میفرماید: «و هنگامی که به کسی حمله میکنید و او را میگیرید، مانند زورگویان و ستمپیشگان رفتار میکنید؛ یعنی با بیرحمی تمام، او را میزنید یا میکشید، بدون آنکه ذرهای رأفت و مهربانی در دل داشته باشید.» این آیه نشان میدهد که آنان در برخورد با مردم، نه از روی عدل و انصاف، بلکه از روی تکبّر و ظلم و برای اِعمال قدرت و زورگویی عمل میکردند. آنان هر که را به چنگ میآوردند، یا با شمشیر میکشتند و یا با تازیانه و ضرب و جرح، آزارش میدادند و از این کار لذت میبردند، در حالی که هیچ حقّی برای چنین برخوردی نداشتند. این رفتار، نشانه طغیان و سرکشی آنان در برابر خدا و بندگان او بود.

فواید و پیامهای آیه:

1. نکوهش ظلم و زورگویی: اسلام هرگونه ظلم و تعدی به حقوق دیگران را به شدت نهی کرده است و مؤمنان را به رحمت، مدارا و عدالت در برخورد با مردم دعوت میکند.
2. لزوم کنترل خشم: رفتار قوم عاد نشان میدهد که خشم بیجا و بدون کنترل، انسان را به بیرحمی و ظلم میکشاند؛ بنابراین مؤمن باید هنگام خشم، خویشتنداری کند و از تصمیمات عجولانه و ظالمانه بپرهیزد.
3. پرهیز از تکبّر و خودبرتربینی: کسی که خود را برتر از دیگران میداند، به راحتی حقوق آنان را پایمال میکند و دست به ظلم میزند. این آیه هشدار میدهد که تکبّر، ریشه بسیاری از ظلمهاست.
4. عاقبت شوم ظالمان: قوم عاد با این همه قدرت و ظلم، سرانجام به عذاب الهی گرفتار شدند و نابود گشتند. این درس بزرگی است که هیچ زورگویی در برابر قدرت خداوند پایدار نیست و ظالمان سرانجام به سزای اعمال خود میرسند.