Shu'aro surasi — Oyat 130

Kalimalarning ma'nolari:

• بطشتم — qattiq tutdingiz, zo‘ravonlik bilan ushladingiz yoki jazoladingiz.
• جبّارين — zo‘ravonlik qiluvchilar, rahm-shafqatsiz, g‘azab ustidan boshqaruvchi, o‘ldiruvchi va uruvchi kimsalar.

Tafsir:

Alloh taolo Payg‘ambar HUD alayhissalom qavmi — Od qavmining qilmishlarini bayon qilib, ularning yana bir yomon xislatini eslatmoqda: “Qachonki biror kishini tutsangiz yoki unga qarshi chora ko‘rsangiz, uni o‘ldirish yoki kaltaklash bilan zo‘ravonlik qilasiz. Sizlarda rahm-shafqat yo‘q, g‘azabingiz kelganda esa hech qanday chegarani bilmaysiz. Sizlar jabr-zulm qiluvchi, kuch-qudratingizga tayanib, odamlarni qiynovchi zolimlardirsiz.”

Bu holat ularning kibr-u havosidan, o‘zlarini boshqalardan ustun qo‘yishlaridan kelib chiqardi. Ular har qanday kuchsiz yoki gunohkor odamni shafqatsizlarcha jazolashar, hatto begunoh kishilarga ham rahm qilmas edilar. Bu esa ularning qalblaridagi qattiqqo‘llik va insoniylikdan yiroqlikni ko‘rsatadi.

Foydalar:

• Mo‘min kishi har qanday holatda ham adolatli bo‘lishi, g‘azabi kelganda ham haddan oshmasligi lozim. Kuch-qudrat insonga o‘zini yo‘qotish uchun emas, balki haqni o‘rnatish uchun berilgan.
• Zo‘ravonlik va jabr-zulm — avvalgi ummatlarning halokatiga sabab bo‘lgan illatlardandir. Islom esa rahm-shafqat, kechirimlilik va adolatni o‘rgatadi.
• Inson o‘ziga berilgan kuch-qudratdan foydalanishda Parvardigoridan qo‘rqishi kerak. Kimki kuchiga tayanib, boshqalarga zulm qilsa, oxiratda uning hisobi og‘ir bo‘ladi.
• Bu oyat musulmonlarga ibratdir: kuchli bo‘lish — o‘zini tuta bilish, zaiflarga rahm qilish va haqdan adashmaslik demakdir.