سوره شعرا — آیه 138

معانی کلمات:

• بِمُعَذَّبِینَ: عذاب‌شوندگان، کسانی که مورد عذاب و کیفر قرار می‌گیرند.

تفسیر آیه:

مشرکان و منکرانِ معاد، پس از آنکه پیامبرانشان آنان را از عذاب الهی بیم دادند، با انکار و استهزا گفتند: «ما هرگز عذاب نخواهیم شد.» آنان گمان می‌کردند که زندگی فقط به همین دنیا ختم می‌شود و پس از مرگ، نه بعثی است و نه حسابی و نه کیفر و عقابی. به بیان دیگر، آنان حیات را منحصر در همین زندگی دنیوی می‌دانستند و هرگونه مجازات اخروی را به‌طور کلی نفی می‌کردند. این سخن آنان نه از روی یقین و دلیل، بلکه از سرِ جهل، غرور و پیروی کورکورانه از نیاکانشان بود؛ زیرا آنان به آیات روشن الهی و نشانه‌های توحید در آفاق و انفس پشت کرده بودند و دل‌هایشان از شنیدن حقایق، سخت و بی‌تأثیر شده بود.

فواید و پیام‌های آیه:

• انکار عذاب و معاد، ریشه در تکبّر و پیروی از خرافات نیاکان دارد، نه در عقل و منطق سلیم.
• ایمان به روز جزا، مهم‌ترین عامل بازدارنده انسان از گناه و ظلم است؛ کسی که به حسابرسی الهی باور داشته باشد، هرگز خود را در برابر خداوند و بندگانش بی‌مسئولیت نمی‌داند.
• سرنوشت منکران عذاب، همواره عبرتی برای مؤمنان است که مبادا با آرزوهای دراز و غفلت، خود را از یاد خدا و روز قیامت دور سازند.
• قرآن کریم با بیان سرگذشت اقوام پیشین، ما را به تفکر در عاقبت کسانی دعوت می‌کند که آیات خدا را تکذیب کردند تا از سرنوشت آنان عبرت بگیریم و بر ایمان و تقوای خود بیفزاییم.