سوره شعراء — آيت 157

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• فَعَقَرُوهَا: پوءِ انهن اُها (اُٺ) ڪُهي ڇڏي، يعني ان جا پير ڪپي يا ان کي زخمي ڪري ماري وڌو.
• فَأَصْبَحُوا: پوءِ اهي ٿي پيا / صبح جو اهي ٿي ويا.
• نَادِمِينَ: پشيمان ٿيندڙ، افسوس ڪندڙ.

2) آيت جي تفسير:

قوم ثمود کي الله تعاليٰ هڪ معجزي طور هڪ عظيم اُٺ عطا ڪئي هئي، ۽ انهن کي خبردار ڪيو ويو هو ته ان اُٺ کي ڪو به نقصان نه پهچايو. پر انهن پنهنجي سرڪشي ۽ ضد سبب ان اُٺ کي ڪُهي ڇڏيو. جيتوڻيڪ ان کي سندن سڀ کان وڌيڪ بدبخت شخص ڪُهيو، پر ڇاڪاڻ ته سڄي قوم ان ڪم تي راضي هئي ۽ ان ۾ ساڻس شامل هئي، تنهنڪري الله تعاليٰ ان فعل کي سڄي قوم ڏانهن منسوب ڪيو ۽ سڀني کي ان جو ذميوار ٺهرايو.

جڏهن انهن اهو ڪم ڪيو، ته ان کان پوءِ اهي پشيمان ٿي پيا. پر سندن هي پشيماني ايمان ۽ توبه جي ڪري نه هئي، بلڪه ان ڊپ ۽ خوف جي ڪري هئي جو انهن کي يقين ٿي ويو ته هاڻي عذاب ضرور نازل ٿيندو. اهي سمجهي ويا ته هاڻي اسان تي عذاب اچڻ لازمي آهي، پر اهو احساس ۽ پشيماني انهن کي ڪا به فائده نه ڏئي سگهي، ڇاڪاڻ ته عذاب کي اکين سان ڏسي پشيمان ٿيڻ وارو ندامت قبول نه ٿيندو آهي. اهڙي وقت جو افسوس ۽ توبه درگاهه الاهي ۾ مقبول نه ٿيندي آهي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ جي نافرماني ۽ ان جي نشانين جي بيحرمتي ڪڏهن به ڪانه ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته ان جو نتيجو هميشه نقصان ۽ افسوس هوندو آهي.
• گناهه ۾ راضي ٿيڻ ۽ ساٿ ڏيڻ به گناهه ۾ شامل ٿيڻ برابر آهي، ان ڪري برائي کي روڪڻ ۽ سٺي ڪم ۾ ساٿ ڏيڻ گهرجي.
• توبه ۽ پشيماني ان وقت تائين قبول ٿيندي آهي، جيستائين عذاب يا موت جو وقت نه اچي. عذاب ڏسي پشيمان ٿيڻ سان ڪو به فائدو نه ٿيندو آهي.
• قرآن مجيد ۾ گذريل قومن جا واقعا اسان لاءِ نصيحت ۽ عبرت جو سبب آهن، ته جيئن اسان اهڙن ڪمن کان بچون ۽ الله جي حڪمن تي عمل ڪريون.
• الله تعاليٰ انصاف ڪندڙ ۽ حڪمت وارو آهي، هو ظالمن کي مهلت ڏئي ٿو پر آخرڪار انهن کي پڪڙي ٿو. ان ڪري اسان کي هميشه نيڪي ۽ تقويٰ جي راهه تي هلڻ گهرجي.