Аш-Шуара сүрөсү — Аят 180

1. Сөздөрдүн мааниси:

• أَجْرٍ (ажр): сыйлык, акы, төлөм — бул жерде пайгамбардын даават кылганы үчүн адамдардан талап кылган материалдык же башка пайдасы айтылат.
• إِنْ (ин): «эмес, ...дан башка» деген маанидеги чектөөчү сөз.
• رَبِّ الْعَالَمِينَ (Раббил-ааламийн): бардык жаратылгандардын Раббиси, Эгеси, тарбиялоочусу жана кожоюну — Аллах Таала.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Шуайб пайгамбар (алайхи-ссалам) өз элине Аллахтын буйруктарын жеткирип, аларды такуулукка, бутпарастыктан жана күнөөлөрдөн алыс болууга чакырган. Бирок алар аны жалганга чыгарышкан. Ошондо ал аларга: «Мен силерге Раббимден жеткирген нерселер үчүн силерден эч кандай сыйлык, акы же дүйнөлүк пайда талап кылбаймын. Менин сыйлыгым, сый-урматым жана акым — бардык жаратылгандардын Эгеси болгон Аллахтын Өзүнөн гана. Мен силерге акы алуу үчүн эмес, Аллах үчүн гана насаат айтып, акыйкат жолго чакырып жатам», — деп айткан.

Бул аятта пайгамбарлардын баарынын дааваттары бир негизде болгону баяндалат: алар адамдарды Аллахтан коркуп, Ага моюн сунууга жана жакшылык иштерди кылууга чакырышкан, ал эми өздөрү жеткирген вазыйпасы үчүн эч кандай акы-сый талап кылышкан эмес. Пайгамбарлардын мындай кылыгы алардын чын ыкластан, таза ниет менен гана Аллах үчүн иштешкенин көрсөтөт. Эгер алар адамдардан акы алса, анда алардын дааватына шек келтирилиши мүмкүн эле. Бирок алар акыны жалгыз Аллахтан күтүшкөн, ошондуктан алардын чакырыгы ар дайым таза жана ишенимдүү болгон.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят Аллах үчүн кылынган иштерде дүйнөлүк пайданы, акы-сыйды көздөбөө керектигин үйрөтөт. Чын ыкластан кылынган амалдар гана Аллахтын алдында кабыл болот.
• Пайгамбарлардын адамдардан эч нерсе талап кылбай, акысыз гана акыйкатты жеткиргени — алардын адамдарга болгон чоң мээримин жана камкордугун көрсөтөт. Бул ислам дининин адамдарды жакшылыкка, биримдикке жана тазалыкка чакырган дини экенин далилдейт.
• Ар бир мусулман өзүнүн жакшы иштерин, адамдарга жардам берүүсүн жана исламды таратуусун Аллах үчүн гана кылышы керек. Ошондо анын иши берекелүү болот жана Аллахтын сыйлыгына ээ болот.
• Бул аят бизди Аллахтын Раббил-ааламийн — бардык жаратылгандардын Эгеси экенин терең түшүнүүгө чакырат. Ал бардык нерсени жаратып, баарын башкарып, ар бир жандын ырыскысын берет. Ошондуктан биз акы-сыйды, жардамды жана ийгиликти жалгыз Андан сурашыбыз керек.
• Ислам дини адамдарды материалдык пайда үчүн эмес, чын жүрөктөн жакшылык кылууга үндөйт. Бул диндин сулуулугу жана анын адамзаттын бактысы үчүн кызмат кылганы ачык көрүнүп турат.