سوره شعرا — آیه 180

معانی کلمات:

• «أَجْر»: پاداش، مزد، اجرت.
• «عَلَیْهِ»: ضمیر به دعوت به توحید و رسالت برمیگردد؛ یعنی در برابر این دعوت.
• «رَبِّ الْعَالَمِین»: پروردگار همه جهانیان، پروردگار تمام موجودات.

تفسیر آیه:

حضرت شعیب علیهالسلام پس از آنکه قوم خود را به تقوا، ایمان و ترک شرک و معاصی دعوت کرد، برای اینکه نشان دهد دعوت او خالصانه و برای خداوند است و هیچ هدف مادی و دنیوی در کار نیست، به آنان فرمود: «من در برابر این دعوت و رسالتی که به شما ابلاغ میکنم، هیچ پاداش و مزدی از شما نمیخواهم. پاداش من تنها بر عهده پروردگار جهانیان است؛ همان کسی که همه موجودات را آفریده و روزی میدهد و جز او کسی سزاوار پاداش دادن نیست.»

این سخن نشان میدهد که پیامبران الهی هرگز برای دنیا و مال و مقام دعوت نمیکنند؛ بلکه انگیزه آنان فقط رضایت خداوند و هدایت بندگان است. آنان از خلق هیچ توقعی ندارند و تنها از خداوند متعال پاداش میطلبند. این جمله در حقیقت تأکیدی بر صداقت و اخلاص کامل حضرت شعیب در دعوت به حق است و هرگونه اتهام دنیاطلبی را از او دور میسازد.

فواید و پیامهای آیه:

1. اخلاص در دعوت: مبلغان دین و همه کسانی که به کار خیر دعوت میکنند، باید خالصانه و بدون چشمداشت مادی عمل کنند و پاداش خود را تنها از خداوند بخواهند.
2. آزادی دعوت از هرگونه وابستگی: وقتی دعوتکننده به خدا، از مردم چیزی نخواهد، سخنش اثرگذارتر و پذیرش آن آسانتر میشود؛ زیرا مردم اطمینان مییابند که او فقط به فکر خیر و سعادت آنان است.
3. توکل بر خدا: پیامبران با این بیان، درس توکل کامل به خداوند را میدهند و نشان میدهند که روزی و پاداش تنها به دست خداست و نباید به خلق امید بست.
4. هماهنگی دعوت همه پیامبران: این جمله نشان میدهد که همه پیامبران الهی در اصول دعوت خود یکسان بودهاند؛ همگی به تقوا و طاعت دعوت میکردند و هرگز در برابر رسالت خود از مردم اجر و مزدی نمیخواستند.
5. ترغیب به کار خیر بدون چشمداشت: این آیه مسلمانان را تشویق میکند که در کارهای نیک و خدمات دینی و اجتماعی، فقط رضای خدا را در نظر بگیرند و از مردم انتظار پاداش نداشته باشند؛ چرا که پاداش واقعی نزد پروردگار جهانیان است.