Аш-Шуара сүрөсү — Аят 198

1. Сөздөрдүн мааниси:

• وَلَوْ — «эгерде» деген шарттык байламта.
• نَزَّلْنَاهُ — «аны түшүргөн болсок»; бул жерде «аны» деп Қуранды билдирет.
• عَلَىٰ بَعْضِ — «кээ бирлерине», «айрым адамдарга».
• الْأَعْجَمِينَ — «ажамдарга», башкача айтканда араб тилинде сүйлөбөгөн, араб эмес адамдарга.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) жана ага каршы чыккандарга бир маанилүү жооп берип жатат. Эгерде Биз бул Қуранды араб тилин билбеген, тили башка болгон адамдардын айрымдарына түшүргөн болсок, ал адам аны арабча туура окуп, ачык-айкын жеткирген күндө да, алар баары бир ыйман келтиришмек эмес. Себеби алардын жүрөктөрүндөгү текебердик жана каапырлык аларды акыйкатты кабыл алуудан тосуп турат. Алар ошондо да «биз аны түшүнбөйбүз», «бул бизге тааныш эмес» деген сыяктуу шылтоолорду ойлоп табышмак. Демек, көйгөй Қурандын тилинде же аны алып келген адамдын ким экенинде эмес, алардын өздөрүнүн ички кайратында, акыйкатка моюн сунбагандыгында. Ошол сыяктуу эле, Аллах күнөөкөр, каапыр адамдардын жүрөктөрүнө каапырлыкты жайгаштырып койгон; алар кайра тирилүү жана эсеп күнүн көрмөйүнчө, өздөрү танган нерседен кайтышпайт. Аларга убада кылынган катуу азапты өз көздөрү менен көргөндө гана акыйкатты моюн сунууга аргасыз болушат, бирок ал кезде эми пайда бербейт.

1. Алынган пайдалар:

• Бул аят акыйкатты кабыл алуу сырткы шарттарга эмес, адамдын жүрөгүнүн тазалыгына жана ниетине байланыштуу экенин көрсөтөт. Кимде-ким чын ыклас менен акыйкатты издесе, Аллах ага жол көрсөтөт.
• Қурандын тили арабча болгону менен, анын мааниси жана жеткирген акыйкаты бүткүл адамзат үчүн жалпы экенин түшүнөбүз. Ислам — белгилүү бир улуттун же тилдин дини эмес, ал бүт адамзатка арналган.
• Адамдардын акыйкаттан жүз бурушу кээде тил же түшүнүк маселеси эмес, текебердик жана өзүмчүлдүк себебинен болорун эскертет. Ошондуктан ыймандуу адам акыйкатты кабыл алууга ачык жүрөк менен мамиле кылышы керек.
• Аллахтын азабы келерден мурун акыйкатты моюн сунуу — акылдуулуктун белгиси. Азапты көргөндөн кийинки ыйман пайда бербей турганын ушул аят эскертип, адамды ой жүгүртүүгө чакырат.
• Бул аят ыймандууларга да сабак: алар Қурандын акыйкатын башкаларга жеткирүүдө тил жана маданият тоскоол болбошу керек, себеби акыйкат ар кандай тилде жана ар кандай адам аркылуу жеткирилсе да өз күчүн жогото бербейт.