سوره شعرا — آیه 226

معانی کلمات:

• «یَقُولُونَ مَا لَا یَفْعَلُونَ»: سخنی می‌گویند که خود به آن عمل نمی‌کنند؛ یعنی ادعاهایی می‌کنند که در واقعیت انجامش نمی‌دهند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه توصیف شاعران گمراه، یکی دیگر از ویژگی‌های نکوهیده آنان را بیان می‌کند: آنان سخنانی می‌گویند که خود به آن پایبند نیستند و عمل نمی‌کنند. آنان در شعر خود ادعاهای بزرگ و دروغین می‌کنند، کارهایی را به خود نسبت می‌دهند که هرگز انجام نداده‌اند، و در مدح و ذمّ مردم راه افراط و تفریط را می‌پیمایند. گاه کسانی را بی‌دلیل می‌ستایند و گاه افرادی را ناحق نکوهش می‌کنند، در حالی که خود از آنچه می‌گویند بی‌بهره‌اند. این صفت، نشانه‌ی بی‌اعتباری گفتار آنان و دوری آنان از صدق و راستی است؛ زیرا انسان راستگو کسی است که گفتارش با کردارش هماهنگ باشد، اما این گروه میان گفتار و رفتارشان تباینی آشکار است.

فواید و پیام‌های آیه:

1. صداقت و هماهنگی گفتار با کردار، از نشانه‌های ایمان راستین است و مؤمن هرگز نباید ادعایی کند که در عمل بدان پایبند نیست.
2. قرآن کریم به پیروان خود می‌آموزد که ارزش سخن به راستی و عمل به آن است، نه به زیبایی لفظ و جذابیت ظاهری.
3. این آیه هشداری است به همه‌ی انسان‌ها که از گفتار بی‌عمل بپرهیزند و بدانند که خداوند گفتار و کردار بندگان را می‌سنجد و پاداش و کیفر بر اساس حقیقت عمل است، نه صرف ادعا.
4. اسلام دین راستی و درستی است و مسلمان راستین کسی است که گفتارش گواه بر کردارش باشد و کردارش گواه بر گفتارش؛ این همان زیبایی اخلاقی است که قرآن کریم آن را می‌ستاید و جامعه را به سوی آن دعوت می‌کند.