سوره نمل — آیه 85

معانی کلمات:

• «وَقَعَ الْقَوْلُ»: فرمان عذاب و کیفر الهی محقق و واجب شد.
• «بِمَا ظَلَمُوا»: به سبب ظلم و ستمی که مرتکب شدند (یعنی کفر و تکذیب آیات خدا).
• «لَا يَنطِقُونَ»: قادر به سخن گفتن نیستند؛ هیچ عذر و بهانهای نمیتوانند بیان کنند.

تفسیر آیه:

هنگامی که روز قیامت فرا رسد و هر امتی از تکذیبکنندگان آیات الهی در برابر دادگاه عدل پروردگار حاضر شوند، فرمان عذاب و کیفر بر آنان محقق و قطعی میگردد. این عذاب و هلاکت، نتیجهی مستقیم ظلم و ستمی است که در دنیا مرتکب شدند؛ زیرا آنان با وجود دلایل روشن و نشانههای آشکار، آیات خدا را انکار کردند و به جای ایمان و تسلیم، راه کفر و طغیان را در پیش گرفتند. در آن لحظهی هولناک، زبانهایشان از کار میافتد و قادر به هیچ سخنی نیستند؛ نه میتوانند عذری بیاورند، نه بهانهای بتراشند و نه از خود دفاع کنند. چرا که حجت بر آنان تمام شده و راه هرگونه توجیه و پاسخی بر آنان بسته شده است. آنان در برابر عدالت مطلق الهی، ساکت و درمانده میمانند و هیچ کلامی برای رهایی از عذاب نمییابند.

فواید و درسهای آیه:

1. عدالت مطلق الهی: این آیه به ما میآموزد که خداوند هرگز بر بندگان خود ستم نمیکند و عذاب و کیفر، تنها نتیجهی اعمال ناشایست خود انسانهاست؛ پس هر کس در دنیا ظلم کند، در آخرت با عدالت کامل الهی مواجه خواهد شد.
2. اهمیت زبان و حجت: در قیامت، زبان انسانها گواهی میدهد و هیچ کس نمیتواند دروغ بگوید یا بهانهای بیاورد. این هشدار بزرگی است که در زندگی دنیا مراقب گفتار و کردار خود باشیم و از تکذیب حقایق الهی بپرهیزیم.
3. عاقبت تکذیب آیات خدا: کسانی که با وجود دلایل روشن، آیات خدا را انکار میکنند و در برابر حق لجاجت میورزند، سرانجامی جز سکوت و درماندگی در پیشگاه الهی نخواهند داشت. پس بهتر است پیش از فرا رسیدن آن روز، با ایمان و عمل صالح، راه نجات را برگزینیم.
4. رحمت و مهلت الهی: اگرچه عذاب برای ظالمان حتمی است، اما خداوند در دنیا به انسانها مهلت میدهد تا توبه کنند و به سوی او بازگردند. این فرصت طلایی را نباید از دست بدهیم و باید پیش از آنکه درهای توبه بسته شود، به سوی رحمت الهی بشتابیم.