سوره قصص — آيت 12

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ: ۽ اسان موسىٰ تي کير پياريون (ڌايون) حرام ڪيون، يعني کيس غير ماءُ جو کير پيئڻ کان روڪيوسين.
• مِن قَبْلُ: ان کان اڳ، يعني ان کان اڳ جو سندس ماءُ کي موٽايوسين.
• هَلْ أَدُلُّكُمْ: ڇا آئون توهان کي ڏسيان (رهنمائي ڪريان)؟
• أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ: اهڙي گهر وارن ڏانهن جيڪي سندس پرورش ۽ سنڀال ڪن.
• وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ: ۽ اهي سندس لاءِ خيرخواه ۽ نيڪ نيت هجن.
• نَاصِحُونَ: نصيحت ڪندڙ، خيرخواه، يعني اهي سندس ڀلائي ۽ چڱائي جا خواهشمند هجن.

2) آيت جي تفسير:

اسان موسىٰ کي پيدا ٿيڻ کان پوءِ اهو طئي ڪيو ته هو ڪنهن به ٻي عورت جو کير نه پيئي، ۽ کيس هر ٻي ڌائي کان روڪيوسين، ان کان اڳ جو کيس سندس حقيقي ماءُ ڏانهن موٽايوسين. اهو سڀ اسان جي تدبير ۽ حڪمت سان ٿيو، ته جيئن هو آخرڪار پنهنجي ئي ماءُ جو کير پيئي ۽ سندس ماءُ کي سكون ۽ خوشي حاصل ٿئي.

جڏهن فرعون جي گهر وارا موسىٰ کي کير پيارڻ لاءِ ڪيترين ئي ڌاين کي آڻيندا رهيا، پر هو ڪنهن به هڪ جو کير قبول نه ڪندو هو، تڏهن موسىٰ جي ڀيڻ، جيڪا اهو سڀ ڪجهه پري کان ڏسي رهي هئي، موقعو وٺي چيو ته: ڇا آئون توهان کي اهڙي گهر وارن جي رهنمائي ڪريان جيڪي هن ٻار جي پرورش ۽ سنڀال جو ذمو قبول ڪن، ۽ اهي هن جا خيرخواه به هجن، يعني هن جي ڀلائي ۽ چڱائي جا طلبگار هجن، نه ته ڪا بي پرواهي يا بدنيّتي ڪن؟

فرعون جي گهر وارن اهو ٻڌي قبول ڪيو، ۽ اهڙي طرح موسىٰ کي سندس ئي ماءُ ڏانهن موٽايو ويو، جنهن کيس پنهنجو کير پياريو ۽ پرورش ڪئي. اهو سڀ الله جي رحمت ۽ حڪمت جو نتيجو هو، جو هن پنهنجي ماءُ کي ٻار جي واپسيءَ سان خوش ڪيو ۽ سندس دل کي سكون بخشيو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي ۽ سڄي انسانيت لاءِ اهڙيون تدبيرون ڪري ٿو، جيڪي انسان جي عقل ۽ سمجهه کان مٿي آهن. موسىٰ جو ڪنهن به غير ماءُ جو کير نه پيئڻ ۽ پوءِ سندس ماءُ ڏانهن موٽڻ، الله جي قدرت ۽ حڪمت جو روشن ثبوت آهي.
• ماءُ جي محبت ۽ مامتا جي اهميت ۽ عظمت ظاهر ٿئي ٿي، جو الله تعاليٰ پنهنجي نبي کي سندس ئي ماءُ جي کير ۽ پرورش لاءِ موٽايو.
• اهو سبق آهي ته اسان کي پنهنجي ٻارن جي پرورش ۾ خيرخواهي، امانت ۽ نيڪ نيتي اختيار ڪرڻ گهرجي، جيئن موسىٰ جي ڀيڻ اهڙي ئي خيرخواه گهر جي ڳالهه ڪئي.
• الله تعاليٰ تي ڀروسو رکڻ ۽ صبر ڪرڻ جي ترغيب ملي ٿي، ڇاڪاڻ ته موسىٰ جي ماءُ کي سندس ٻار کان جدائيءَ جو صدمون هو، پر الله تعاليٰ ان جو بدلو هن کي اهڙي طرح ڏنو جو هو پنهنجي ئي گهر ۾ پنهنجي ماءُ جو کير پيئندو رهيو.
• قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل اهي واقعا اسان کي سيکارين ٿا ته الله جي رحمت ۽ حڪمت هر شيءِ تي غالب آهي، ۽ جيڪو الله تي ڀروسو ڪري ٿو، الله سندس مدد ۽ حفاظت ڪري ٿو. اهڙن واقعن تي غور ڪرڻ اسان جي ايمان کي مضبوط ۽ اسلام سان محبت کي وڌائي ٿو.