آل عمران سۈرىسى — ئايەت 81

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرلىرىدىن ئالغان مۇھىم بىر ئەھدىنى بايان قىلىدۇ.

ئايەتتىكى ئاساسلىق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• مِيثَاق: ئەھدە، كۈچلۈك ۋەدە.
• حِكْمَة: ھېكمەت، يەنى پەيغەمبەرلەرگە بېرىلگەن دىنىي چۈشەنچە ۋە توغرا ھۆكۈم قىلىش ئىقتىدارى.
• مُصَدِّق: تەستىقلىغۇچى، ئۆزىدىن ئىلگىرىكى كىتابلارنى ۋە پەيغەمبەرلەرنى تەستىق قىلغۇچى.
• إِصْرِي: مېنىڭ ئەھدىم، مېنىڭ باغلىنىشىم.
• أَقْرَرْتُمْ: ئىقرار قىلدىڭلارمۇ؟ يەنى بۇ ئەھدىنى قوبۇل قىلدىڭلارمۇ؟

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا خىتاب قىلىپ، ئۆتكەن پەيغەمبەرلەردىن ئالغان ئەھدىنى ئەسلىتىدۇ. ئاللاھ ھەر بىر پەيغەمبەرگە كىتاب ۋە ھېكمەت ئاتا قىلغان، ئاندىن ئۇلاردىن مۇنداق ئەھدە ئالغان: قايسىڭلارغا كىتاب ۋە ھېكمەت بەرگەن بولسام، كېيىن سىلەرگە ئۆزۈمدىن بىر پەيغەمبەر كەلسە — ئۇ سىلەردىكى كىتاب ۋە ھېكمەتنى تەستىقلىغۇچى بولسا — چوقۇم ئۇنىڭغا ئىمان كەلتۈرۈشۈڭلار ۋە ئۇنى قوللىشىڭلار كېرەك. بۇ يەردىكى مەقسەت پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامدۇر.

ئاندىن ئاللاھ ئۇلاردىن: «بۇ ئەھدىنى ئىقرار قىلدىڭلارمۇ؟ مېنىڭ بۇ كۈچلۈك ئەھدىمنى ئۈستۈڭلارغا ئالدىڭلارمۇ؟» دەپ سورىغاندا، ئۇلار: «ئىقرار قىلدۇق» دەپ جاۋاب بەرگەن. ئاللاھ تائالا: «ئۇنداقتا بىر-بىرىڭلارغا ۋە ئۈممەتلىرىڭلارغا گۇۋاھ بولۇڭلار، مەنمۇ سىلەر بىلەن بىرگە گۇۋاھ بولغۇچىلاردىنمەن» دېگەن.

بۇ ئايەت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا بارلىق پەيغەمبەرلەردىن مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا ئىمان كەلتۈرۈش ۋە ئۇنى قوللاش توغرىسىدا ئەھدە ئالغان. شۇنداقلا پەيغەمبەرلەرنىڭ ئۈممەتلىرىدىنمۇ بۇ ئەھدە ئالغان.

بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

1. ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرلەرنى ۋە ئۇلارنىڭ ئۈممەتلىرىنى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا ئىمان كەلتۈرۈشكە بۇيرۇغان — بۇ ئىسلام دىنىنىڭ ئىلگىرىكى بارلىق ئىلاھىي دىنلارنىڭ داۋامى ۋە ئەڭ كامالەتكە يەتكەن شەكلى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
2. بارلىق پەيغەمبەرلەرنىڭ ئەسلىدىكى ۋەزىپىسى بىر-بىرىنى تەستىقلاش ۋە بىر-بىرىنى قوللاش ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ — بۇ ئىسلامنىڭ ئىبراھىم، مۇسا، ئىسا قاتارلىق بارلىق پەيغەمبەرلەرنىڭ ھەقىقىي داۋامچىسى ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدۇ.
3. ئاللاھ تائالا ئەھدىگە ئىقرار قىلغانلارنى گۇۋاھلىق بېرىشكە بۇيرۇغان — بۇ ئىسلام ئۈممىتىنىڭ باشقىلارغا ئىسلامنى يەتكۈزۈش مەسئۇلىيىتى بارلىقىنى ئەسلىتىدۇ.
4. بۇ ئايەت ئىسلام دىنىنىڭ ئىلگىرىكى بارلىق ئىلاھىي كىتابلار ۋە پەيغەمبەرلەر بىلەن ئۇيغۇن ۋە بىر پۈتۈن ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭ ئىلگىرىكى ھەقىقەتلەرنى تەستىقلايدىغانلىقىنى ۋە ئىنسانىيەتنىڭ ئەڭ ئاخىرقى ۋە ئەڭ مۇكەممەل ھىدايەت يولى ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.