آل عمران سۈرىسى — ئايەت 90

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• كُفْرًا: كۇفرى، يەنى ئاللاھقا، پەيغەمبەرلەرگە ۋە ئىسلام دىنىغا ئىشەنمەسلىك ۋە ئىنكار قىلىش.
• ازْدَادُوا: ئاشتى، كۆپەيدى، زىيادە بولدى.
• تَوْبَتُهُمْ: ئۇلارنىڭ تەۋبىسى، يەنى گۇناھلىرىدىن پۇشايمان قىلىپ ئاللاھقا يېنىشى.
• الضَّالُّونَ: ئازغۇنلار، يولدىن چىققۇچىلار، ھەقىقەت يولىنى تاپالماي قالغۇچىلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

شۈبھىسىزكى، ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىمان كەلتۈرگەندىن كېيىن كاپىر بولۇپ، ئاندىن كۇفرىنى تېخىمۇ ئاشۇرغان كىشىلەرنىڭ ئەھۋالىنى بايان قىلىدۇ. بۇنداق كىشىلەر ئۆلۈم ئالدىدا ۋە ئاخىرەتتە تەۋبە قىلغان تەقدىردىمۇ، ئۇلارنىڭ تەۋبىسى قوبۇل قىلىنمايدۇ. چۈنكى ئۇلار ھەقىقەتنى بىلىپ تۇرۇپ، ئىماندىن يۈز ئۆرۈگەن ۋە كۇفرىدا چىڭ تۇرۇپ، ئۆلۈمگە يېقىنلاشقانغا قەدەر ئىنكارىنى داۋاملاشتۇرغان. ئۇلار ھەقىقەت يولىدىن ئازغان، توغرا يولنى تاپالماي قالغان كىشىلەردۇر.

بەزى مۇپەسسىرلەر بۇ ئايەتنىڭ يەھۇدىلار ھەققىدە نازىل بولغانلىقىنى، ئۇلارنىڭ ئىلگىرى مۇسا ئەلەيھىسسالامغا ئىمان كەلتۈرگەن بولسىمۇ، ئاندىن ئىيسا ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلغانلىقىنى، ئاندىن مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا كۇفرىنى تېخىمۇ ئاشۇرغانلىقىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلارنىڭ تەۋبىسى ئۆلۈم ھالىتىدە قوبۇل قىلىنمايدۇ، چۈنكى ئۇ چاغدا تەۋبىنىڭ ۋاقتى ئۆتۈپ كەتكەن بولىدۇ. ئۇلار ئازغۇنلۇقتا چىڭ تۇرغان، ھەقىقەت يولىدىن يىراق قالغان كىشىلەردۇر.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىمان نېمىتىنىڭ قەدرىنى بىلىش ۋە ئۇنى قوغداشقا تىرىشىش كېرەك. ئىمان كەلتۈرگەندىن كېيىن ئۇنىڭدىن يېنىش ئىنساننىڭ ھالاكىتىگە سەۋەب بولىدۇ.
• تەۋبە قىلىش ئۈچۈن ۋاقىتلىق پۇرسەتنى غەنىمەت بىلىش لازىم. ئۆلۈم كەلگەندە قىلىنغان تەۋبە قوبۇل قىلىنمايدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئادىل ۋە رەھىمدىل زاتتۇر. ئۇ ھەقىقەتنى بىلىپ تۇرۇپ ئىنكار قىلغان ۋە كۇفرىدا چىڭ تۇرغان كىشىلەرنىڭ ئۆلۈم ئالدىدىكى تەۋبىسىنى قوبۇل قىلمايدۇ.
• ئىسلام دىنى ھەر ۋاقىت ئىنساننى ھەقىقەت يولىغا چاقىرىدۇ ۋە ئازغۇنلۇقتىن ساقلىنىشقا ئۈندەيدۇ. ھەقىقەت يولىنى تېپىش ۋە ئۇنىڭدا مۇستەھكەم تۇرۇش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ بۇرچىدۇر.
• بۇ ئايەت ئىنسانلارنى ئىمان ۋە ئىسلامغا قىزىقتۇرىدۇ، چۈنكى ئىسلام ئىنساننى ھەقىقەت يولىغا يېتەكلەيدىغان، ئازغۇنلۇقتىن ساقلايدىغان ۋە ئاخىرەتتە نىجاتلىققا ئېرىشتۈرىدىغان دىندۇر.