Oli Imron surasi — Oyat 90

Kalimalarning ma'nolari:

• Imonlaridan keyin kofir bo‘ldilar: avval iymon keltirib, keyin kufrga qaytdilar.
• Kufrlarini ziyoda qildilar: kufr ustiga kufr qo‘shdilar, ya’ni kufrda davom etdilar.
• Tavbalari qabul qilinmaydi: o‘lim holatida qilingan tavba ma’nodor emas, chunki u vaqtda tavba qilish muddati o‘tgan bo‘ladi.
• Ular o‘zlari adashganlardir: ular to‘g‘ri yo‘lni topa olmaganlar, balki adashgan holda qolganlardir.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo avval iymon keltirib, keyin kofir bo‘lgan va kufrda davom etib, o‘limlarigacha shu holda qolgan kimsalar haqida xabar bermoqda. Bunday kishilarning o‘lim holatida qilgan tavbalari qabul qilinmaydi. Chunki tavba qabul qilinadigan vaqt — bu hayot davomidir. O‘lim farishtalarini ko‘rib, oxirat azobini his qilib qilgan tavba esa soxta va foydasizdir. Bu holatda qilingan tavba uchun kechirim yo‘q, chunki u ixtiyoriy emas, balki majburiy holda qilingan tavbadir.

Ushbu oyatda yahudiylar haqida ham ishora bor: ular Muso (a.s.)ga iymon keltirgan edilar, keyin Iso (a.s.)ni inkor etdilar, so‘ngra Muhammad (s.a.v.)ga ham kufr keltirib, kufrlarini yanada ziyoda qildilar. Ular o‘lim holatida tavba qilsalar ham, bu tavbalari qabul qilinmaydi, chunki ular haqni ko‘rib, o‘lim azobini his qilib turib tavba qiladilar. Bunday tavba ixtiyoriy emas, balki majburiy bo‘lgani uchun qabul qilinmaydi. Ular haqiqatda adashganlardir, chunki ular to‘g‘ri yo‘lni tark etib, noto‘g‘ri yo‘lda davom etdilar.

Foydalar:

1. Tavba qilishda shoshilish kerak — o‘lim kelishidan oldin tavba qilish lozim. Chunki o‘lim holatidagi tavba qabul qilinmaydi.
2. Iymondan keyin kufrga qaytish — eng og‘ir gunohlardan biri bo‘lib, insonni halokatga olib boradi.
3. Allohning rahmati keng, lekin Uning jazosi ham qattiqdir. Shuning uchun inson doimo Allohga iltijo qilib, gunohlaridan qaytishi kerak.
4. Bu oyat musulmonlarni iymonlarida sobit qolishga va kufr yo‘liga qaytishdan ogohlantiradi. Iymon — eng buyuk ne’mat bo‘lib, uni asrash har bir mo‘minning burchidir.
5. Tavba qilish eshigi o‘lim kelguniga qadar ochiqdir. Bu esa Allohning bandalariga bo‘lgan rahm-shafqatini ko‘rsatadi. Ammo bu rahmatdan foydalanishda kechikish — katta xatodir.