سوره آل عمران — آیه 90

معانی کلمات:

• ازدادوا کفراً: بر کفر خود افزودند و در آن اصرار ورزیدند.
• لن تُقبل: هرگز پذیرفته نخواهد شد.
• الضالّون: گمراهانِ گمراهشده از راه راست.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه از گروهی سخن میگوید که پس از ایمان آوردن، کافر شدند و سپس بر کفر خود افزودند و تا لحظهی مرگ بر این حال باقی ماندند. برای چنین افرادی، توبه در هنگام مشاهدهی نشانههای مرگ و فرا رسیدن جان کندن، پذیرفته نخواهد شد؛ زیرا زمان توبه که در حال حیات و سلامت است گذشته و آنها فرصت را از دست دادهاند. اینان همان کسانی هستند که بهواقع از راه حق منحرف شده و گمراهی را بر هدایت برگزیدهاند و در گمراهی خود ثابت قدم ماندهاند. این آیه در مورد کسانی نازل شده که پس از ایمان به تورات و پذیرش شریعت موسی علیهالسلام، به عیسی علیهالسلام کفر ورزیدند و سپس با انکار پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم بر کفر خود افزودند و تا پایان عمر بر این انکار اصرار ورزیدند؛ بنابراین توبهی آنان در لحظهی مرگ سودی ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

1. توبه باید در زمان حیات و پیش از فرا رسیدن مرگ انجام شود؛ چرا که توبه در لحظهی جان کندن و مشاهدهی عذاب، پذیرفته نیست.
2. اصرار بر گناه و افزایش کفر و طغیان، انسان را از رحمت الهی دور میکند و راه بازگشت را بر او میبندد.
3. ایمان حقیقی، ایمانی است که با استمرار و پایداری همراه باشد؛ نه ایمانی که به کفر و انکار تبدیل شود.
4. خداوند درِ توبه را تا لحظهی مرگ بر روی بندگان باز گذاشته است؛ اما این فرصت را نباید به تأخیر انداخت، زیرا هیچکس از زمان مرگ خود آگاه نیست.
5. گمراهی واقعی، گمراهی کسانی است که حق را شناختهاند و سپس آن را انکار کرده و بر انکار خود پافشاری کردهاند.