سوره احزاب — آیه 15

معانی کلمات:

• عاهَدُوا اللهَ: با خدا پیمان بستند.
• لا یُوَلُّونَ الأَدبارَ: پشت به دشمن نکنند و فرار ننمایند.
• مَسئولًا: بازخواستشدنی، مورد پرسش و حسابرسی قرارگیرنده.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از زشتترین رفتارهای منافقان اشاره میکند و میفرماید: این منافقان پیش از این (در ماجرای اُحد و پس از آن) با خدا پیمان بسته بودند که اگر بار دیگر صحنهی جنگی پیش آید، فرار نکنند و پشت به دشمن ننمایند و در راه خدا ثابتقدم بمانند. اما وقتی در غزوهی خندق (احزاب) با سختیها و هول و هراس مواجه شدند، پیمان خود را شکستند و بهانههایی آوردند تا از جهاد سرباز بزنند. آنان فراموش کرده بودند که عهدی که با خدا بستهاند، امری کوچک و بیاهمیت نیست؛ بلکه عهد خداوند بازخواستشدنی است و در روز قیامت بهطور جدی از آن سؤال خواهد شد و پیمانشکنان به سزای اعمال خود خواهند رسید. این آیه هشداری است به همهی مؤمنان که هرگز عهد و پیمان با خدا را سبک نشمارند و در وفای به آن بکوشند.

فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت وفای به عهد: انسان مسلمان باید در برابر خدا و خلق خدا به عهد و پیمان خود پایبند باشد؛ زیرا خداوند از همهی پیمانها سؤال خواهد کرد.
2. نفاق و بیثباتی: نشان میدهد که منافقان در سختترین لحظات، ایمان خود را از دست میدهند و بهجای ایستادگی، فرار را بر قرار ترجیح میدهند؛ پس مؤمن باید از این صفت دوری کند و در مشکلات، صبور و استوار باشد.
3. مسئولیتپذیری: هر مسلمانی باید بداند که در برابر نیتها، وعدهها و تعهدات خود در پیشگاه خداوند مسئول است و این مسئولیت، انگیزهای برای راستگویی و پایبندی به حق میشود.
4. تهدید و بیداری: یادآوری این حقیقت که عهد خدا مورد سؤال قرار میگیرد، انسان را از سهلانگاری بازمیدارد و او را به توبه و جبران کوتاهیها ترغیب میکند.
5. درس عبرت: تاریخ منافقان درس عبرتی است برای مؤمنان که در میدانهای آزمایش، صداقت و ثبات قدم خود را حفظ کنند تا مشمول خشم و عذاب الهی نشوند.