سوره سبا — آیه 36

معانی کلمات:

• یَبْسُطُ: گشاده و فراخ میکند.
• یَقْدِرُ: تنگ میگرداند و محدود میسازد.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به آنان که به ثروت و نعمتهای خود مغرور شدهاند و گمان میکنند این نشانهی مقبولیت و برتری آنان نزد خداست، بگو: پروردگار من روزی را برای هر که بخواهد فراخ و گسترده میگرداند و برای هر که بخواهد تنگ و محدود میسازد. این گشایش یا تنگی، نه نشانهی دوستی خدا با کسی است و نه نشانهی خشم او؛ بلکه وسیلهای برای آزمایش بندگان است. او با فراخی روزی، بنده را میآزماید که آیا شکرگزار است یا ناسپاس، و با تنگی روزی، او را میآزماید که آیا صبر پیشه میکند یا به اعتراض و ناشکری میپردازد. خداوند در این تدبیر، حکمتی بالغه دارد و هیچ کاری را بدون حکمت انجام نمیدهد؛ اما بیشتر مردم این حقیقت را درک نمیکنند، زیرا نمیاندیشند و به حکمت الهی در تقدیر امور پی نمیبرند. آنان نمیدانند که گاهی فراخی روزی، استدراج و مهلتی برای غرق شدن بیشتر در غفلت است و گاهی تنگی آن، وسیلهای برای تربیت و پالایش روح انسان.

فواید و پیامهای آیه:

• ثروت و فقر، معیار ارزش و کرامت انسان نزد خداوند نیست؛ بلکه هر دو، صحنههای آزمایش الهی هستند.
• مؤمن باید در هر دو حالت (فراخی و تنگی روزی) رضایت به قضای الهی داشته باشد و بداند که خداوند حکیم، هر تقدیری را برای مصلحت بندهاش رقم میزند.
• نگاه سطحی به زندگی مادی، انسان را از درک حکمتهای پنهان الهی محروم میکند؛ پس باید با تفکر و تدبر، به عمق تقدیرات خدا پی برد.
• این آیه به انسان آرامش میدهد که روزی او به دست خداست و نه حرص و طمع او، و همین باور، او را از حسادت به دیگران و نگرانی از آینده باز میدارد.