Saffot surasi — Oyat 149

Kalimalarning ma'nolari:

• فَاسْتَفْتِهِمْ: Ulardan so‘ra, ularni maslahatga chorlab emas, balki tanbeh va e'tiroz tariqasida savol ber.
• الْبَنَاتُ: Qizlar — arablar o‘zlariga qiz farzand berilishini xo‘rlik deb bilishardi.
• الْبَنُونَ: O‘g‘illar — ular o‘zlariga o‘g‘il farzand berilishini sharaf va g‘urur deb hisoblashardi.

Tafsir:

Ey Muhammad! Bu mushriklardan so‘rab ko‘r: Qanday qilib ular Allohga qizlarni nisbat beradilar-u, o‘zlari uchun o‘g‘illarni tanlaydilar? Holbuki, ular qiz farzand tug‘ilishidan yuzlarini burishtirib, bundan xijolat bo‘lishadi. Ular o‘zlariga o‘g‘il farzandlarni eng sevimli va orzu qilingan ne’mat deb bilishadi. Mana shu holatda ular Alloh taologa o‘zlari yomon ko‘rgan narsani — qizlarni nisbat berishadi, o‘zlari uchun esa eng yaxshi ko‘rgan narsani — o‘g‘illarni istaydilar. Bu qanday adolatsiz taqsimot?! Qanday qilib ular o‘zlari uchun eng yaxshisini tanlab, Allohga esa eng pastini beradilar? Aql-idrok bu fikrni qabul qilmaydi. Ular farishtalarni Allohning qizlari deb da’vo qilishgan edi, lekin bu da’vo butunlay asossiz va xato edi. Alloh taolo bunday kamchiliklardan pokdir. U hech qanday farzandga muhtoj emas, U yolg‘iz O‘zi barcha narsaga qodir va hukmron zotdir.

Foydalar:

1. Bu oyat bizga Alloh taoloning har qanday nuqsondan pok ekanligini va Uning zotiga nisbatan noto‘g‘ri e’tiqodlardan saqlanishimiz lozimligini o‘rgatadi.
2. Mushriklarning xato e’tiqodlari ularning o‘z manfaatlariga zid ekanini ko‘rsatadi — ular o‘zlari yomon ko‘rgan narsani Allohga nisbat berish orqali naqadar katta adashganliklarini anglaydilar.
3. Bu oyat bizni aql-idrokni to‘g‘ri ishlatishga va har qanday da’voni mantiqiy asos bilan tekshirishga chorlaydi.
4. Islom dini insonni har qanday xurofot va noto‘g‘ri tasavvurlardan tozalab, Allohga munosib e’tiqodni o‘rgatadi — bu e’tiqod inson qadrini yuksaltiradi va uni haqiqiy baxt-saodatga yetaklaydi.