سورت صافات — آیت 167

د معناوي بيان (معاني کلمات):

• "وَإِن كَانُوا": "إن" دلغه نفي ده، يعنې "داسې نه وه چې دوى..."، خو دلته په معنى کې تأكيد او اثبات لپاره راغلې ده، يعنې "بېشكه دوى..."، او "كانوا" دلته د عادت او استمرار لپاره ده.
• "لَيَقُولُونَ": "يقولون" د ويلو په معنى ده، او "لَ" د قسم او تأكيد لپاره ده، يعنې "خامخا به يې ويل".

د آيت تفسير:

دا آيت د قريشو د كافرانو د هغه قول په اړه خبر وركوي چې د حضرت محمد صلی الله عليه وسلم له بعثت څخه مخكې به يې ويل. دوى به ويل: "كه زمونږ سره د پخوانيو كتابونو څخه يو كتاب راغلى وى، لكه تورات يا انجيل، نو مونږ به خامخا د الله له مخلصو بنده ګانو څخه وو، او په عبادت كې به مو له الله سره اخلاص كاوه." دوى به دا خبره د ځان د لوړتيا او د پخوانيو امتونو د سپكاوي لپاره كوله، او په دې سره به يې ځان ته د فضيلت نسبت وركاوه.

خو الله تعالی د دوى د دې خبرې په رد كې فرمايي چې دا دوى دروغجن وو، ځكه چې كله دوى ته قرآن كريم راغى، چې تر ټولو لوړ او بشپړ كتاب دى، او حضرت محمد صلی الله عليه وسلم دوى ته راغى، نو دوى پرې كافر شول او منځته يې ونه منله. نو دوى به ژر په راتلونكي كې وپوهېږي چې د دوى د كفر او دروغو سزا به څه وي — دا هغه سخت عذاب دى چې د قيامت په ورځ به يې وګوري.

د آيت څخه لاسته راوړنې (فواید):

1. دا چې انسان بايد په خپلو خبرو كې رښتينى وي، او داسې خبرې ونه كړي چې په عمل كې يې توان نه لري؛ ځكه الله تعالی د انسانانو د زړونو او نيتونو څخه ښه خبر دى.
2. دا چې د الله تعالی رحمت او فضل هر چا ته په خپل وخت كې رسېږي، او څوك چې د فضل په راتلو سره يې ونه مني، نو دا د هغه د بدبختۍ او زيان سبب ګرځي.
3. دا چې د پخوانيو امتونو په كتابونو او پيغمبرانو باندې ايمان راوړل ضروري دي، خو كله چې وروستنى كتاب او وروستنى پيغمبر راشي، نو پر هغه باندې ايمان راوړل فرض دي؛ ځكه چې دا د الله تعالی وروستنى پيغام دى.
4. دا چې الله تعالی د بنده ګانو د عذرونو او بهانو څخه خبر دى، او هغه عذرونه چې د حق د منلو لپاره نه وي، بې ارزښته دي او د الله په وړاندې به رد شي.