صافات سۈرىسى — ئايەت 167

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەر:

• وَإِنْ كَانُوا : "ھەقىقەتەن ئۇلار ئىدى" دېگەن مەنىدە بولۇپ، بۇ يەردە مەككە مۇشرىكلىرى كۆزدە تۇتۇلغان.
• لَيَقُولُونَ : "ئېيتىپ يۈرەتتى" دېگەن مەنىدە، يەنى ئۇلار ئۆزئارا سۆزلىشىپ يۈرەتتى.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مەككە مۇشرىكلىرىنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىئەس قىلىنىشتىن ئىلگىرى قانداق سۆزلەرنى قىلىپ يۈرگەنلىكىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار: "ئەگەر بىزگىمۇ ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرگە كەلگەن كىتاب ۋە پەيغەمبەرلەرگە ئوخشاش كىتاب كەلگەن بولسا ئىدى، بىز چوقۇم ئاللاھقا سادىق بەندە بولۇپ، ئىبادەتنى پاكىز ئىخلاس بىلەن قىلغان بولاتتىدۇق" دەپ ئېيتىپ يۈرەتتى.

ئۇلار بۇ سۆزنى ئۆزلىرىنى ئاقلاش ۋە ئىمان كەلتۈرمەسلىكىگە باھانە قىلىش ئۈچۈن ئېيتاتتى. ئەمما ئۇلارنىڭ بۇ دەۋاسى يالغان ئىدى. چۈنكى ئاللاھ تائالا ئۇلارغا ئەڭ ئۇلۇغ پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ۋە ئەڭ ئاخىرقى ۋە ئەڭ مۇكەممەل كىتاب بولغان قۇرئان كەرىمنى ئەۋەتتى. ئەمما ئۇلار قۇرئانغا ئىمان كەلتۈرمەي، ئۇنى ئىنكار قىلدى. شۇڭا ئۇلار قىيامەت كۈنىدە ئۆزلىرىنى كۈتۈپ تۇرغان قاتتىق ئازابنى چوقۇم بىلىپ قالىدۇ.

بۇ ئايەتتىن شۇنى ئۆگىنىمىزكى، كىشىلەر كۆپىنچە ئۆزلىرىنىڭ خاتالىقىنى باھانىلەر بىلەن يوشۇرۇشقا ئۇرۇنىدۇ. ئەمما ئاللاھ تائالا ھەر قانداق باھانىنى رەت قىلىپ، ھەقىقەتنى ئوچۇق بايان قىلىدۇ. ئاللاھ بىزگە قۇرئان كەرىم ئارقىلىق ھىدايەت يولىنى كۆرسەتتى، بىز ئۇنى قوبۇل قىلىپ، ئىخلاس بىلەن ئىبادەت قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھىدايەت قىلغان يولىدا مۇستەھكەم قىلسۇن ۋە قۇرئاننى ھاياتىمىزنىڭ يېتەكچىسى قىلىشىمىزغا تەۋپىق بەرسۇن.