Sure Sâffât — Ayet 167

Kelime Anlamları:

• İn kânû (وَإِن كَانُوا): "Ve gerçekten onlar... idi" anlamında, mübalağa ve kesinlik ifade eden bir yapıdır.
• Le yekûlûn (لَيَقُولُونَ): "Elbette diyorlardı" demektir. Buradaki "lâm" kasem (yemin) harfidir ve sözün kesinliğini vurgular.

Tefsir:

Bu âyet, Kureyş müşriklerinin, Peygamber Efendimiz (s.a.v.) henüz peygamber olarak gönderilmeden önce söyledikleri sözleri haber vermektedir. Onlar, kendi aralarında şöyle diyorlardı: "Eğer bize önceki ümmetlere gelen kitaplardan (Tevrat, İncil gibi) bir kitap veya onlara gönderilen peygamberler gibi bir peygamber gelseydi, biz mutlaka Allah'ın samimi kulları olur, O'na ihlasla ibadet ederdik."

Ancak Yüce Allah, onların bu iddialarının yalan olduğunu beyan etmektedir. Nitekim devam eden âyetlerde (168-170) bildirildiği üzere, onlara Kur'an gibi en büyük kitap ve Muhammed (s.a.v.) gibi en üstün peygamber geldiği halde, verdikleri sözde durmadılar ve ona iman etmediler. Onların bu sözleri, sadece kendilerini haklı göstermek için ileri sürdükleri boş bir bahaneydi. Bu yüzden Allah, onların bu yalan iddialarının sonucunu yakında göreceklerini haber vermektedir.

Bu âyet, insanların geçmiş kavimlere özenerek "biz de o zamanda yaşasaydık iman ederdik" demelerinin, aslında çoğu zaman samimi olmadığını, gerçek imanın ise peygamber geldiğinde ona tabi olmakla ortaya çıkacağını göstermektedir.

Faydalar ve Hikmetler:

1. İnsan, geçmişte yaşananları bahane ederek "biz o dönemde olsaydık daha iyi olurduk" demek yerine, içinde bulunduğu zamanda kendisine ulaşan hakikate kulak vermelidir. Zira her dönemin imtihanı farklıdır.
2. Bu âyet, müminlere büyük bir müjde içerir: Allah'ın dinine samimiyetle sarılanlar, geçmiş ümmetlerin faziletlerine özenmek yerine, kendi dönemlerinde kendilerine gönderilen peygambere ve kitaba uydukları için Allah katında değerlidirler.
3. Kur'an'ın ve Peygamberimizin (s.a.v.) gelişi, insanlar için büyük bir rahmet ve nimettir. Bu nimetin kıymetini bilmek, onu inkâr etmek yerine şükretmek gerekir.
4. İman iddiasında bulunmak kolaydır; asıl olan, imanın gereğini yerine getirmek ve Allah'a ihlasla ibadet etmektir. Bu âyet, müminleri samimiyete ve ihlasa davet etmektedir.
5. Allah'ın vaadi ve tehdidi kesindir. Kim hakkı gördüğü halde inkâr ederse, bunun sonucuna katlanacaktır. Mümin ise bu hakikati görerek iman etmenin huzuru içinde olmalıdır.