سوره صافات — آیه 168

معانی کلمات:

• ذِکرًا: کتاب و یادآوری (کتاب آسمانی)
• مِنَ الْأَوَّلِینَ: از کتابهای امتهای پیشین که بر آنان نازل شده بود

تفسیر آیه:

کافران مکه پیش از بعثت پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) چنین میگفتند: «اگر نزد ما کتابی از کتابهای آسمانی پیشینیان (مانند تورات و انجیل) میبود، ما نیز مانند آنان هدایت میشدیم و از عبادتکنندگان خالص خداوند میگشتیم و در ایمان خود صادق بودیم.» اما این سخن آنان ادعایی دروغین و بهانهای بیش نبود؛ زیرا وقتی خداوند پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) را با قرآن کریم که برترین و کاملترین کتاب آسمانی است به سوی آنان فرستاد، به او و کتابش کفر ورزیدند و از پذیرش حق سر باز زدند. این رفتار آنان نشان میدهد که اگر کتابهای پیشین نیز نزدشان میبود، باز هم ایمان نمیآوردند و بهانهجویی میکردند. در آیات بعد، خداوند وعده میدهد که سرانجام این کافران عذاب سختی را در روز قیامت خواهند دید و به سزای انکار خود خواهند رسید.

فواید و پیامهای آیه:

• بهانهجویی و وعدههای دروغین، نشانه ضعف ایمان و عدم صداقت در طلب حق است؛ انسان صادق، هرگاه حق را بیابد، آن را میپذیرد، نه اینکه به دنبال بهانه باشد.
• نعمت قرآن کریم، بزرگترین موهبت الهی به بشریت است؛ پس شایسته است قدر آن را بدانیم و در تلاوت و تدبر و عمل به آن کوشا باشیم.
• خداوند هرگز بندگان را بدون راهنما رها نمیکند و با فرستادن پیامبران و کتب آسمانی، حجت را بر آنان تمام کرده است؛ پس هیچ عذری برای نافرمانی باقی نمیماند.
• کسانی که به جای عمل به حق، در پی بهانهجویی هستند، سرانجام پشیمان خواهند شد و عاقبت بدی خواهند داشت؛ اما مؤمنان راستین که حق را میپذیرند، رستگار و سعادتمند خواهند بود.