Saffat surəsi — Ayə 87

1) Bəzi sözlərin izahı:

• ظَنّ (zənn): Burada "fikir, təsəvvür, gözlənti" mənasındadır. Yəni "siz nə düşünürsünüz, nə gözləyirsiniz?" deməkdir.
• رَبّ الْعَالَمِين (Rəbbül-aləmin): Bütün aləmlərin — bütün məxluqatın — Rəbbi, Sahibi, Tərbiyə edəni və İdarə edəni olan Allah.
• فَمَا (fəma): "Bəs nə?" — sual bildirən bir ifadədir, burada təhdid və xəbərdarlıq mənası daşıyır.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə İbrahim peyğəmbərin (əleyhissəlam) öz qövmünə müraciətinin bir hissəsidir. O, qövmünü Allahdan başqa bütlərə sitayiş etdiklərinə görə məzəmmət edərək onlara belə xitab edir: "Siz bütlərə ibadət edirsiniz, amma bütün aləmlərin Rəbbi olan Allahla qarşılaşdığınız zaman nə olacağını düşünürsünüz? O sizə nə edəcək? Siz Ona şərik qoşub başqalarına sitayiş etdiyiniz halda Onun hüzuruna çıxsanız, sizcə O sizi necə qarşılayacaq?"

Bu sual insanın qəlbini oyadan, onu düşünməyə vadar edən bir sualdır. İbrahim peyğəmbər qövmünə demək istəyir ki, əgər siz bütün kainatın Sahibinə şərik qoşursunuzsa, Onun qarşısında cavab verməyə hazırsınızmı? O sizi bağışlayacağınımı gözləyirsiniz? Halbuki siz Onun verdiyi saysız-hesabsız nemətlərə küfr edir, Ona şükür etmir və başqalarına yönəlirsiniz.

Bu ayə hər bir insana xitab edir: düşün! Sən bu dünyada nəyə güvənirsən? Səni yaradan, sənə ruzi verən, səni hər an qoruyan Rəbbinlə qarşılaşacağın günü heç düşünmüsənmi? O gün Onun hüzurunda nə cavab verəcəksən? Əgər sən Onu tək qoyub başqalarına üz tutmusansa, səncə O səndən razı qalacaqmı?

Bu sual əslində bir dəvətdir — insanı düşünməyə, özünü düzəltməyə, Rəbbinə yönəlməyə çağıran bir dəvət. Çünki Allah çox bağışlayandır, çox rəhmlidir; kim Ona üz tutsa, tövbə etsə, Onu tək tanısa, Allah onu bağışlayar. Amma kim küfr və şirk üzərində qalıb Rəbbi ilə qarşılaşsa, onun ziyanı özünədir.

Ey insan! Sənin Rəbbin səni yaradan, sənə can verən, səni yedirən, içirən, səni qoruyandır. Ondan başqa sığınacaq, Ondan başqa kömək edən yoxdur. Elə isə Onu tanı, Ona tək ibadət et, Onunla qarşılaşacağın günü düşün və o günə hazırlaş. Çünki o gün heç bir büt, heç bir dünya malı, heç bir güc sənə fayda verməyəcək — yalnız səmimi iman və yaxşı əməllər sənə kömək edəcək.

3) Dəvət və nəsihət:

Bu ayə bizə öyrədir ki, insan həyatını düşünərək yaşamalıdır. Hər birimiz bir gün Rəbbimizlə qarşılaşacağıq. O gün bizə soruşulacaq: sən kimi tanıdın, kimə ibadət etdin, kimə güvəndin? Əgər cavabımız "Allah"dırsa və əməllərimiz buna uyğundursa, biz qurtuluşa çatanlardan olacağıq. Gəlin bu sualı qəlbimizə yerləşdirək və hər gün özümüzə verək: "Mən Rəbbimlə qarşılaşmağa hazırammı?" Bu sual bizi yaxşılığa, tövbəyə və Allaha yaxınlaşmağa aparan bir işıq olsun.