سوره صافات — آیه 91

معانی کلمات:

• فَرَاغَ: پنهانی و پوشیده به سوی چیزی رفتن، میل کردن در خفا.
• آلِهَتِهِمْ: معبودان آنان، یعنی بت‌هایی که به جای خدا می‌پرستیدند.
• أَلَا تَأْكُلُونَ: آیا نمی‌خورید؟ (سخنی همراه با تمسخر و استهزا).

تفسیر آیه:

حضرت ابراهیم علیه‌السلام پس از آنکه قومش او را به جشن و مراسمشان دعوت کردند و او به بهانه‌ای از حضور در آن جمع خودداری کرد، در حالی که قوم به جشن رفته بودند، پنهانی و با سرعت به سوی بت‌های آنان رفت. در برابر آن بت‌ها غذایی قرار داده بودند که قوم برای احترام به بت‌ها پیشکش کرده بودند. ابراهیم با لحنی آمیخته به تمسخر و استهزا به بت‌ها رو کرد و گفت: «آیا نمی‌خورید؟» او با این سخن می‌خواست ناتوانی و بی‌ارزشی این معبودان دروغین را آشکار سازد؛ چرا که آنان نه می‌خورند، نه می‌نوشند، نه سخن می‌گویند و نه هیچ کاری از آنان برمی‌آید. این سخن ابراهیم، مقدمه‌ای بود برای آنکه در ادامه، ناتوانی کامل این بت‌ها را در برابر چشمان قومش به اثبات برساند و آنان را به خردورزی و بازگشت به پرستش خدای یگانه دعوت کند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. بطلان بت‌پرستی: این آیه نشان می‌دهد که معبودانی که نه می‌خورند و نه سخن می‌گویند، شایسته پرستش نیستند و پرستش آنان بر اساس جهل و بی‌خردی است.
2. شجاعت در برابر باطل: حضرت ابراهیم با وجود اینکه در میان قومی بت‌پرست زندگی می‌کرد، با شجاعت و زیرکی در برابر باطل ایستاد و با استهزای بت‌ها، پوچی آنان را آشکار ساخت. این درس بزرگی است برای مؤمنان که در هر شرایطی باید حق را بگویند و از باطل نهراسند.
3. استفاده از فرصت‌ها برای دعوت: ابراهیم از غیبت قومش استفاده کرد تا با نشان دادن ناتوانی بت‌ها، زمینه را برای دعوت آنان به توحید فراهم سازد. این نشان می‌دهد که دعوت به خدا نیازمند هوشیاری و استفاده از موقعیت‌های مناسب است.
4. توحید، اساس نجات: این آیه انسان را به تفکر دعوت می‌کند که تنها خدایی که خالق، روزی‌دهنده و شنوای دعاست، شایسته عبادت است و رستگاری در گرو پرستش اوست.