سوره صافات — آیه 96

معانی کلمات:

• «خَلَقَکُمْ»: شما را آفرید.
• «وَ ما تَعْمَلُونَ»: و آنچه را انجام میدهید (اعمال شما)؛ برخی مفسران آن را به معنای «آنچه میسازید» نیز دانستهاند.

تفسیر آیه:

حضرت ابراهیم علیهالسلام در برابر قوم خود که بتهایی را که خودشان با دست خویش میتراشیدند و میپرستیدند، با استدلالی محکم و روشن فرمود: «شما این بتها را میسازید و به آنها شکل میدهید، اما خداوند است که شما را آفریده و به شما قدرت و توانایی بخشیده تا این کارها را انجام دهید؛ و نیز اوست که آفرینندهی اعمال شماست. پس چگونه عبادت و پرستش را برای مخلوقی قرار میدهید که خودش مخلوق و ساختهی دست شماست، و خالق حقیقی و شایستهی پرستش را رها میکنید؟»

خداوند متعال هم شما را خلق کرده و هم افعال و کارهای شما را میآفریند؛ بنابراین اوست که سزاوار عبادت و بندگی است و هیچ شریکی برای او وجود ندارد. این آیه بیانگر آن است که تمام هستی و از جمله اعمال انسان، مخلوق خداوند است و او بر همه چیز تواناست.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید در خالقیت: خداوند یگانه آفرینندهی همهی موجودات و اعمال انسانهاست؛ پس پرستش تنها شایستهی اوست.
• بطلان شرک: هر معبودی غیر از خدا، یا مخلوق است یا ساختهی دست بشر؛ پس پرستش آنها بیاساس و باطل است.
• توجه به نعمت وجود و قدرت: انسان باید به این بیندیشد که خداوند او را از هیچ آفریده و به او توانایی داده است؛ پس در برابر این همه نعمت، شایسته است که شکرگزار و بندهی او باشد.
• دعوت به تفکر و خردورزی: این آیه انسان را به اندیشیدن دربارهی آفرینش خود و باطل بودن بتپرستی دعوت میکند و نشان میدهد که دین اسلام، دین عقل و منطق است.