Sure Sâffât — Ayet 96

Kelime Anlamları:

• Ve Allahü: Allah, (yaratan ve her şeye gücü yeten)
• halakaküm: sizi yarattı
• ve ma ta'melun: ve yaptıklarınızı, işlediklerinizi (amel ettiklerinizi)

Tefsir:

Hz. İbrahim (a.s.), kavmine bu sözü söylerken onları yaratanın, onların elleriyle yontup şekil verdikleri putlar olmadığını, aksine hem kendilerini hem de yaptıkları işleri yaratanın Allah olduğunu vurgulamaktadır. Ayette geçen "ve ma ta'melun" ifadesi, sadece putları yontma eylemini değil, aynı zamanda o eylemin sonucunda ortaya çıkan putları da kapsar. Yani Allah, hem sizi hem de sizin yaptığınız bu işleri ve bu işlerin neticesi olan putları yaratmıştır.

Bu ifade, insanın fiillerinin de Allah'ın yaratmasıyla meydana geldiğini, hiçbir şeyin O'nun iradesi dışında var olamayacağını beyan eder. İnsan, kendi iradesiyle bir şeyi yapmayı seçer; fakat o fiili yaratmak, var etmek ve sonuçlandırmak Allah'a aittir. Dolayısıyla insanın elinden çıkan putlar bile aslında Allah'ın yaratmasıyla vücut bulmuştur. O halde, yaratılmış olan bu nesnelere tapmak, onları yaratana karşı büyük bir nankörlük ve cehalettir.

Hz. İbrahim'in bu sözü, kavminin mantıksız tutumunu gözler önüne serer: Onlar, kendi elleriyle yaptıkları heykellere tapıyorlar; oysa kendilerini ve yaptıklarını yaratan Allah'a ibadet etmeyi bırakmışlardır. Bu, akıl ve fıtratla bağdaşmayan bir davranıştır. Çünkü yaratıcı, yaratılana asla benzemez; O, her şeyin sahibi ve yaratıcısıdır.

Ayetten Çıkarılan Faydalar:

1. Allah'ın Rububiyeti ve Yaratıcılığı: Bu ayet, Allah'ın her şeyin yaratıcısı olduğunu, insanın fiillerinin dahi O'nun yaratmasıyla gerçekleştiğini öğretir. Bu, müminin Allah'a olan güvenini ve teslimiyetini artırır.
2. İbadetin Yalnızca Allah'a Yapılması: İnsanın elinden çıkan hiçbir şey ilah olamaz. Bu ayet, tevhid inancının temelini sağlamlaştırır ve şirkin her türlüsünden sakındırır.
3. İnsanın Acziyeti ve Allah'ın Kudreti: İnsan, bir şeyi yapmak için çaba sarf etse de sonucu yaratan Allah'tır. Bu, insana mütevazı olmayı ve her işinde Allah'a dayanmayı öğretir.
4. Aklı Kullanmanın Önemi: Hz. İbrahim'in kavmine yönelttiği bu hitap, insanı düşünmeye ve yaptığı işin mantığını sorgulamaya davet eder. Putlara tapmak, aklı kullanmamaktan kaynaklanan bir sapkınlıktır.
5. İslam'ın İnsan Onuruna Verdiği Değer: İslam, insanı yüceltir ve onu yaratılmışlara kul olmaktan kurtarır. Bu ayet, insanın ancak kendisini ve yaptıklarını yaratan Allah'a kulluk etmekle gerçek özgürlüğe ulaşacağını müjdeler.