سوره صافات — آیه 95

معانی واژگان:

• تَنْحِتُونَ: میتراشید، میتراشید و شکل میدهید (از سنگ یا چوب، بت میسازید).

تفسیر آیه:

حضرت ابراهیم علیهالسلام در برابر قوم خود با استواری و قاطعیت ایستاد و در حالی که آنان را سرزنش میکرد، فرمود: «آیا چیزهایی را عبادت میکنید که خودتان آنها را میتراشید و با دستان خویش میسازید؟» او با این بیان، پوچی و بیمایگی بتپرستی را آشکار ساخت؛ زیرا چگونه ممکن است انسان مخلوق و آفریده شده، چیزی را که خود ساخته و پرداخته است، معبود و پروردگار خویش قرار دهد و عبادت کند؟ این سخن ابراهیم، در حقیقت، اعتراضی هوشمندانه به تناقض آشکار در باور مشرکان بود؛ آنها بتهایی را میپرستیدند که خودشان از سنگ و چوب میتراشیدند، در حالی که آن بتها نه توانی دارند و نه سودی میرسانند و نه زیانی؛ پس سزاوار عبادت نیستند. بلکه تنها شایسته پرستش، خدایی است که آنان را آفریده و به آنان توانایی و نیرو بخشیده است.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید و یکتاپرستی: انسان باید تنها خدای یگانه را که خالق و آفریننده اوست عبادت کند، نه موجوداتی که خود ساخته و پرداخته بشرند.
2. بطلان بتپرستی و خرافه: هرگونه پرستش غیر خدا، حتی اگر با دست خود انسان ساخته شده باشد، باطل و بیاساس است و عقل سلیم آن را نمیپذیرد.
3. شجاعت در بیان حق: حضرت ابراهیم با وجود اینکه در میان قوم مشرک و بتپرست بود، با شجاعت و صراحت، باطل بودن عقیده آنان را بیان کرد و این درس بزرگی است برای مؤمنان که در راه حق، از سرزنش و مخالفت دیگران نهراسند.
4. تفکر و تعقل: این آیه انسان را به اندیشیدن دعوت میکند که چگونه ممکن است مخلوق، خالق خود را رها کند و به دستساخته خویش روی آورد؟ این دعوتی است به خردورزی و پرهیز از تقلید کورکورانه در امور اعتقادی.
5. نعمت آفرینش و عمل: خداوند به انسان نعمت وجود و توانایی عمل داده است؛ پس شایسته است که این نعمتها را در مسیر بندگی و شکرگذاری از خالق به کار گیرد، نه در جهت پرستش موجودات بیارزش.