Sad surasi — Oyat 84

Kalimalarning ma'nolari:

• فَالْحَقُّ – Bas, haq (to'g'ri so'z) mendandir.
• وَالْحَقَّ أَقُولُ – Va haqni aytaman (yoki: Haq bo'lgan narsani so'zlayman).

Tafsir:

Alloh taolo Iblisning mag'rurona va bo'ysunmaslikka asoslangan so'zlariga javoban shunday dedi: "Bas, haq Mening tomondandir va Men faqat haqni aytaman." Ya'ni, Mening hukmim, qarorim va so'zim mutlaq haqdir, unda hech qanday xato, yolg'on yoki adolatsizlik yo'q. Men aytgan har bir narsa – xoh va'da bo'lsin, xoh tahdid – albatta amalga oshadi. Bu yerda Alloh Iblisning da'vosiga qarshi o'zining ulug'vorligini va so'zining haqiqiyligini ta'kidlamoqda. Keyingi oyatda esa bu "haq"ning mazmuni bayon qilinadi: "Men do'zaxni sendan va sendan keyingi (zurriyotingdan) hamda senga ergashgan barcha insonlardan to'ldiraman." Demak, Allohning bu so'zi – Iblis va uning izdoshlariga nisbatan qat'iy hukm bo'lib, u albatta vujudga keladi.

Foydalar:

1. Alloh taoloning har bir so'zi va va'dasi mutlaq haqdir. U zot yolg'on gapirmaydi va va'dasiga xilof qilmaydi. Bu mo'min uchun eng buyuk tasalli manbaidir – Allohning va'dasiga ishonish qalblarni mustahkamlaydi.
2. Iblisning mag'rurligi va o'zini katta olishi unga hech qanday foyda bermadi. Allohning hukmi ustundir. Bu bizga o'zimizni kamsitmaslik, balki Allohga bo'ysunish va Uning hukmiga rozi bo'lishni o'rgatadi.
3. Allohning adolati shundaki, U har kimni qilgan ishiga yarasha mukofotlaydi yoki jazolaydi. Iblisning itoatsizligi uning la'natlanishiga sabab bo'ldi. Bu esa gunohdan qaytishga va to'g'ri yo'lda sobit qolishga chorlaydi.
4. Ushbu oyatda Allohning qudrati va hukmronligi yaqqol namoyon bo'ladi. U xohlagan narsani aytadi va Uning so'zi albatta amalga oshadi. Bu mo'minning qalbida Allohga bo'lgan ishonch va tavakkulni mustahkamlaydi.