نساء سۈرىسى — ئايەت 111

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• يَكْسِبْ: كەسب قىلماق، ئۆزىگە جەلب قىلماق، قولغا كەلتۈرمەك. بۇ يەردە گۇناھنى ئۆز ئۈستىگە ئېلىش، قىلىش مەنىسىدە.
• إِثْمًا: گۇناھ، يامان ئىش، شەرىئەت چەكلىگەن ھەر قانداق ئەمەل. كىچىك ياكى چوڭ گۇناھنىڭ ھەممىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
• فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَىٰ نَفْسِهِ: ئۇ گۇناھنى پەقەت ئۆزىگە زىيان قىلىدۇ، يەنى گۇناھنىڭ زىيان-زەخمىتى باشقىلارغا ئەمەس، بەلكى قىلغۇچىنىڭ ئۆزىگە قايتىدۇ.
• عَلِيمًا: ھەممە نەرسىنى بىلگۈچى، بەندىلەرنىڭ قىلغان ئەمەللىرىنى تولۇق بىلىپ تۇرغۇچى.
• حَكِيمًا: ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى، ھەر بىر ئىشى ھېكمەت ۋە ئادىللىق ئاساسىدا بولغان.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

بۇ ئايەت ئىنساننىڭ قىلغان گۇناھىنىڭ ئاقىۋىتى پەقەت ئۆزىگە تەئەللۇق ئىكەنلىكىنى ئېنىق بايان قىلىدۇ. كىمكى كىچىك بولسۇن چوڭ بولسۇن بىرەر گۇناھ قىلسا، ئۇنىڭ جازاسى ۋە زىيانى باشقا بىرىگە ئەمەس، پەقەت ئۆزىگە قايتىدۇ. ھېچكىم باشقىنىڭ گۇناھىنى كۆتۈرمەيدۇ، ھېچكىم باشقىنىڭ قىلمىشى سەۋەبىدىن جازالانمايدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ ئادالەتلىك ھۆكۈمىنىڭ ئىپادىسىدۇر.

ئاندىن ئايەت ئاللاھنىڭ ئىككى مۇھىم سۈپىتىنى ئەسكەرتىدۇ: ئاللاھ بەندىلەرنىڭ قىلغان ھەر بىر ئەمەلىنى، يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا قىلمىشلىرىنى تولۇق بىلىدۇ؛ ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن مەخپىي قالمايدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە ئاللاھ ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر، ئۇنىڭ جازالاش ۋە مۇكاپاتلاش ھۆكۈمى ئادىل، ھېكمەتلىك ۋە توغرا بولىدۇ. ئۇ ھېچكىمگە زۇلۇم قىلمايدۇ، ھەر بىر ئەمەلگە لايىق جاۋاب بېرىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

بىرىنچىدىن، بۇ ئايەت ھەر بىر ئىنساننى ئۆز ئەمەلىگە مەسئۇل ئىكەنلىكىنى ئۆگىتىدۇ. باشقىلارنى ئەيىبلەش، گۇناھنى باشقىلارغا ئارتىش توغرا ئەمەس؛ ھەر كىم ئۆز قىلمىشىنىڭ ھېسابىنى ئۆزى بېرىدۇ. بۇ ئىنساننى ئۆزىنى تۈزىتىشكە، ياخشى ئەمەل قىلىشقا ۋە يامانلىقتىن يىراق تۇرۇشقا تەرغىب قىلىدۇ.

ئىككىنچىدىن، ئاللاھنىڭ ھەممىنى بىلگۈچى ۋە ھېكمەتلىك ئىكەنلىكى بىزگە تەسەللى بېرىدۇ. بىزنىڭ قىلغان ياخشىلىقلىرىمىز، ھەتتا كىچىك بىر ياخشى ئەمەلىمىز بولسىمۇ، ئاللاھنىڭ ئىلمىدە ساقلىنىدۇ ۋە ئۇنىڭ ئۈچۈن مۇكاپات بېرىلىدۇ. بۇ ئىنساننى ئۈمىد بىلەن ياخشى ئەمەل قىلىشقا ئىلھاملاندۇرىدۇ.

ئۈچىنچىدىن، بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئادالەت پرىنسىپىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ: ھېچكىم باشقىنىڭ گۇناھى بىلەن جازالانمايدۇ، ھەر كىم ئۆز ئەمەلىگە قاراپ مۇكاپات ياكى جازا ئالىدۇ. بۇ ئادالەتلىك تۈزۈم ئىنساننىڭ قەلبىگە تىنچلىق ۋە ئىشەنچ بېغىشلايدۇ، ئىسلامغا بولغان مۇھەببەتنى ئاشۇرىدۇ.

تۆتىنچىدىن، بۇ ئايەت بىزنى ئاللاھنىڭ ئىلمى ۋە ھېكمىتىگە ئىشىنىشكە، ھەر قانداق ئەھۋالدا ئۇنىڭ ئادىل ھۆكۈم قىلىدىغانلىقىغا ئىشەنچ قىلىشقا چاقىرىدۇ. بۇ ئىشەنچ ئىنساننىڭ قەلبىنى تىنچلاندۇرۇپ، ھاياتتا توغرا يولدا مېڭىشىغا ياردەم بېرىدۇ.