سوره نساء — آیه 111

معانی کلمات:

• یَکْسِبْ: به دست آورد، مرتکب شود.
• إِثْمًا: گناه، خطا و عمل ناپسند.
• عَلَیٰ نَفْسِهِ: بر ضرر خودش، به زیان خویش.

تفسیر آیه:

هر کس مرتکب گناهی شود، چه کوچک و چه بزرگ، تنها به زیان خودش عمل کرده است. یعنی پیامدهای سوء و مجازات آن گناه، تنها دامنگیر خود او میشود و به هیچکس دیگر آسیب نمیرساند. این گناه به دیگران سرایت نمیکند و بار آن بر دوش دیگری گذاشته نمیشود. خداوند متعال از همه چیز آگاه است و به تمام اعمال بندگانش علم کامل دارد، و حکیم است در تدبیر امور و وضع قوانین و مجازاتها. او بر اساس علم و حکمت خود، هر کس را به سزای عملش میرساند و در داوری خود هرگز ستم نمیکند.

فواید و پیامهای آیه:

• مسئولیت اعمال انسان کاملاً شخصی است؛ هیچکس بار گناه دیگری را بر دوش نمیکشد و هر کس در گرو اعمال خویش است.
• گناه کردن در حقیقت ظلم به خود انسان است، نه دیگران؛ زیرا انسان با گناه، روح و سعادت خود را تباه میکند.
• علم و حکمت خداوند باعث میشود که نظام پاداش و کیفر او عادلانه و دقیق باشد و هیچ عمل کوچک یا بزرگی از دید او پنهان نماند.
• این آیه انگیزهای برای پرهیز از گناه و روی آوردن به توبه است؛ زیرا انسان میداند که با ترک گناه، در حقیقت به خودش نیکی کرده و با انجام آن، به خودش ظلم نموده است.