سوره نساء — آیه 121

معانی کلمات:

• مَأْوَاهُمْ: جایگاه و محل سکونتشان
• مَحِیصًا: گریزگاه، راه فرار، پناهگاه

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه سرنوشت کسانی را که از شیطان پیروی میکنند و به جای فرمان خدا، از وسوسههای او اطاعت مینمایند، بیان میفرماید. این گروه که در آیات پیشین، وعدههای دروغین شیطان را باور کرده و به آرزوهای باطل او دل خوش کرده بودند، سرانجامی جز آتش دوزخ ندارند. جایگاه و قرارگاه نهایی آنان جهنم است؛ آتشی سوزان که از آن هیچ راه گریزی نیست. آنان نه پناهگاهی مییابند که بدان پناه برند و نه راه فراری که از عذاب الهی نجات یابند. هیچ دروازهای از دروازههای دوزخ به روی آنان باز نمیشود که بتوانند از آن خارج شوند و هیچ شفیعی نیز نمیتواند آنان را از این عذاب رهایی بخشد. این وعده حتمی الهی است که برای پیروان شیطان مقرر شده است.

فواید و پیامهای آیه:

1. پیروی از شیطان، عاقبتی جز آتش ندارد: هر کس به جای اطاعت از خداوند، از وسوسههای شیطان پیروی کند، سرانجام او دوزخ خواهد بود. این هشدار، انسان را به هوشیاری در برابر دشمن قسمخورده خود دعوت میکند.
2. وعدههای الهی حتمی است: همانگونه که خداوند به مؤمنان وعده بهشت داده است، به کافران و گناهکاران نیز وعده دوزخ داده است و هیچیک از وعدههای الهی تخلفپذیر نیست.
3. فرصت توبه و بازگشت: این آیه اگرچه بیانگر عذاب است، اما در حقیقت هشداری رحمانی است تا انسان پیش از فرا رسیدن مرگ، از خواب غفلت بیدار شود و به درگاه خداوند بازگردد؛ چرا که تا زمانی که در دنیاست، درِ توبه به روی او باز است.
4. اهمیت انتخاب راه درست: سرنوشت انسان در گرو انتخاب اوست. اگر راه خدا را برگزیند، به سعادت ابدی میرسد و اگر راه شیطان را، به شقاوت و عذاب جاودان دچار میشود. پس باید در انتخاب راه، نهایت دقت را به خرج دهیم.