Zuxruf surəsi — Ayə 57

1) Bəzi sözlərin izahı:

• ضُرِبَ مَثَلًا: məsəl çəkildi, misal gətirildi, nümunə kimi qeyd olundu.
• يَصِدُّونَ: burada "səs-küy salır, hay-küy qaldırır, ucadan bağırıb etiraz edirlər" mənasındadır. Bəzi təfsirçilər bunu "üz çevirirlər, uzaqlaşırlar" kimi də izah ediblər; lakin kontekstə görə əsas məna sevinclə və təəccüblə səs-küy qaldırmaqdır.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə Məkkə müşriklərinin Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) qarşı etirazlarını və hiyləgər mübahisələrini açıqlayır. Onlar Quranda "Siz və Allahdan başqa ibadət etdikləriniz Cəhənnəmə atılacaqsınız" (Ənbiya, 98) ayəsi nazil olduqda, bunu öz əleyhlərinə bir dəlil kimi istifadə etmək istədilər. Dedilər: "Əgər bizim bütlərimiz Cəhənnəmə düşəcəksə, xristianların ibadət etdiyi İsa da Cəhənnəmə düşməlidir. Biz razıyıq ki, bütlərimiz İsa ilə eyni hökmdə olsun." Beləliklə, onlar İsanı (əleyhissəlam) məsəl çəkərək haqqı batillə qarışdırmağa, şübhə yaratmağa çalışdılar. Onların bu hiyləsi öz cəhalətlərindən və qəlblərinin haqqa qarşı sərtliyindən irəli gəlirdi.

Ayədə buyurulur ki, onlar bu məsəli eşitdikdə dərhal səs-küy saldılar, ucadan bağırıb sevinc və təəccüb nümayiş etdirdilər. Onlar elə zənn etdilər ki, bu ayə onların bütpərəstliyini doğruldur. Halbuki onların bu anlayışı tamamilə yanlış idi. Çünki İsa (əleyhissəlam) Allahın sevimli qulu və peyğəmbəri idi; ona ibadət edənlər isə küfr etmişdilər. Allah Öz əzəli elmi ilə İsanın Cəhənnəmdən uzaq tutulacağını bildirmişdi. Buna görə də Uca Allah dərhal cavab olaraq buyurdu: "Şübhəsiz ki, Özümüzdən onlara ən gözəl nemət əzəldən yazılmış kəslər, məhz onlar Cəhənnəmdən uzaqlaşdırılacaqlar" (Ənbiya, 101).

Bu hadisə bizə öyrədir ki, haqqa qarşı mübahisə edənlər çox vaxt ayələri öz istəklərinə uyğun təhrif edir, lakin Allahın kəlamı həmişə batili məhv edər və haqqı üzə çıxarar. Mömin üçün ibrət budur: Qurana yanaşarkən təvazökarlıq, dərin anlayış və səmimiyyət lazımdır; ayələri öz nəfsi istəklərinə uydurmaq deyil, özünü ayələrə təslim etmək lazımdır. Bu ayə həm də göstərir ki, İsa (əleyhissəlam) Allahın qulu və rəsuludur, ona ibadət etmək isə şirkdir. Xristianların İsanı ilahlaşdırması və müşriklərin bütlərə sitayişi hər ikisi batildir. Yeganə haqq yol, tək Allaha ibadət edib Onun rəsuluna tabe olmaqdır.

3) Dəvət və təşviq:

Ey insan! Bu ayə sənə xatırladır ki, haqqı axtaran qəlb heç vaxt mübahisə və səs-küylə deyil, təfəkkür və təslimiyyətlə haqqı tapar. Qurani-Kərim sənə izzət və hidayət qapısını açır. Gəl, sən də bu qapıdan içəri gir; səs-küyə qapılma, haqqın nuruna yönəl. Bil ki, İsa (əleyhissəlam) da, bütün peyğəmbərlər də yalnız tək Allaha ibadətə dəvət etmişlər. Sənin qəlbinin rahatlığı, ağlının işığı və axirətinin nicatı yalnız və yalnız İslamdadır. Allahın kəlamı sənə şəfa və rəhmətdir; onu sev, öyrən və yaşa.