Zuxruf surasi — Oyat 77

Kalimalarning ma'nolari:

• Nodav: Ular (do'zax ahli) qichqirib, chaqirishdi.
• Yo Molik: Ey, do'zax qo'riqchisi (Molik ismli farishta).
• Li yaqdi alayna: Bizga o'limni hukm qilsin, ya'ni bizni o'ldirsin.
• Makisun: Doimiy qoluvchilar, abadiy turuvchilar.

Tafsir:

Do'zax ahli azob-uqubatning og'irligidan va uzoq vaqt davom etishidan charchab, azobdan qutulishning ilojini qidiradilar. Ular do'zaxning qo'riqchisi bo'lgan Molik ismli farishtani chaqirib: "Ey Molik! Rabbing bizni o'ldirsin, bizga o'limni hukm qilsin, shunda biz shu azobdan qutulamiz va rohatlanamiz", deydilar. Ular o'limni orzu qiladilar, chunki azob shunchalik og'irki, o'lim ular uchun najot bo'lib tuyuladi.

Molik ularga javob berib: "Sizlar bu yerda abadiy qoluvchilarsiz. Sizlarga o'lim yo'q va azobdan qutulish ham yo'q", deydi. Bu javob ularning barcha umidlarini uzadi va ularni butunlay noumid qiladi. Chunki ular o'lim orqali azobdan qutulishni xohlagan edilar, lekin ularga o'lim ham nasib qilmaydi, balki azob abadiy davom etadi.

Bu holat ularning dunyoda Allohning payg'ambarlariga va ular olib kelgan haq da'vatiga qarshi chiqqanliklarining oqibatidir. Ular haqni eshitganlarida, undan nafratlanib, yuz o'girgan edilar. Endi esa o'sha haqni inkor etganliklarining jazosini olmoqdalar.

Foydalar:

1. Bu oyat insonni o'ylantirishi kerak: do'zax azobi shunchalik og'irki, uning ahli o'limni orzu qiladi, lekin o'lim ham ularga berilmaydi. Bu azobdan qutulishning yagona yo'li — dunyoda Allohga iymon keltirish va Uning amrlariga itoat qilishdir.
2. Allohning rahmati va marhamati shunchalik kengki, U bandalariga bu azobdan qutulish uchun hayot paytida tavba qilish imkonini bergan. Kimki bu imkoniyatdan foydalansa, najot topadi.
3. Bu oyat insonni dunyo hayotida to'g'ri yo'lni tanlashga undaydi. Chunki oxiratdagi azob abadiy va cheksizdir. Inson o'z amallarini o'ylab, gunohlardan qochishi va yaxshi amallarni ko'paytirishi lozim.
4. Do'zax ahli hatto o'limni ham orzu qiladilar, lekin ularga bu ham berilmaydi. Bu esa azobning eng og'ir jihatlaridan biridir. Shuning uchun inson bu hayotda Allohning rahmatini qozonishga intilishi kerak, chunki Uning rahmati azobidan kengroqdir.