سوره دخان — آیه 21

معانی کلمات:

• لَمْ تُؤْمِنُوا لِی: به من ایمان نیاورید و مرا تصدیق نکنید.
• فَاعْتَزِلُونِ: پس از من کنارهگیری کنید و مرا به حال خود رها سازید؛ یعنی از آزار و اذیت من دست بردارید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، سخن حضرت موسی علیهالسلام را با فرعون و قومش بازگو میکند. موسی علیهالسلام پس از آنکه معجزات روشن و دلایل آشکاری را برای اثبات رسالت خود ارائه کرد، به آنان فرمود: «اگر به من ایمان نمیآورید و دعوت مرا نمیپذیرید، پس از من کنارهگیری کنید و مرا رها کنید؛ یعنی دست از آزار و اذیتم بردارید و مانع رسالتم نشوید.» این جمله بیانگر آن است که پیامبر خدا حتی در برابر کافران و دشمنان، خواستار آرامش و عدم تعرض است و راه را برای هدایت آنان باز میگذارد، اما اگر آنان لجاجت ورزیدند، حداقل او را آزاد بگذارند تا به وظیفه الهی خود ادامه دهد. این سخن نشاندهنده اخلاق والای پیامبران است که هرگز آغازگر درگیری و خشونت نیستند، بلکه تنها از خداوند یاری میجویند و در برابر ظلم، صبر پیشه میکنند.

فواید و پیامهای آیه:

1. اخلاق دعوتگرانه: پیامبران الهی حتی در برابر سختترین دشمنان، ابتدا راه صلح و مدارا را پیش میگیرند و تنها خواستار عدم آزار و اذیت هستند. این درس بزرگی برای مبلغان دین است که در دعوت خود، نرمی و مهربانی را پیشه کنند.
2. اعتماد به خداوند: موسی علیهالسلام با این سخن، نشان میدهد که پیروزی نهایی به دست خداست و او نیازی به اجبار مردم برای ایمان ندارد؛ بلکه وظیفه او تنها ابلاغ رسالت است.
3. آزادی عقیده: این آیه تأکید میکند که ایمان باید با اختیار و آگاهی باشد، نه با اکراه و اجبار؛ چنانکه خداوند در جای دیگر میفرماید: «لا إکراه فی الدین» (بقره: ۲۵۶).
4. صبر در برابر آزار: مؤمنان باید از پیامبران بیاموزند که در برابر آزار و تکذیب مخالفان، صبر پیشه کنند و به جای مقابله به مثل، بر خدا توکل نمایند و راه خود را ادامه دهند.
5. اهمیت امنیت برای هدایت: این آیه نشان میدهد که برای رساندن پیام الهی، نیاز به امنیت و آرامش است و دشمنان نباید مانع رسالت شوند؛ بنابراین مؤمنان باید برای ایجاد فضای امن برای تبلیغ دین تلاش کنند.