سوره دخان — آیه 34

معانی کلمات:

• «هٰؤُلاءِ»: اشاره به مشرکان قریش و کافران مکه است.
• «لَيَقُولُونَ»: به تأکید و حتمیت میگویند؛ این جمله برای بیان انکار و استبعاد آنان از معاد است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) تسلیت و دلجویی میدهد و از گفتار نابخردانه مشرکان خبر میدهد. این مشرکان که در برابر دعوت حق ایستاده بودند، وقتی سخن از رستاخیز و زنده شدن دوباره انسانها به میان میآمد، با تعجب و انکار میگفتند: «ما تنها یک مرگ داریم و آن هم همین مرگی است که میمیریم؛ نه پیش از آن زندگی دیگری داشتهایم که دوباره برگردیم و نه پس از آن زنده خواهیم شد. این تصور که پس از مرگ دوباره برانگیخته شویم و در برابر اعمالمان بازخواست گردیم، چیزی جز خیال باطل نیست.» آنان با این گفتار، حقیقت معاد را به سخره میگرفتند و آن را محال میشمردند، در حالی که خداوندی که آنان را از نیستی آفریده، بر بازگرداندنشان نیز تواناست.

فواید و پیامهای آیه:

• انکار معاد ریشه در جهل و غرور انسان دارد؛ کسی که به قدرت بیپایان خداوند ایمان نداشته باشد، بازگشت دوباره را محال میپندارد.
• این آیه به مؤمنان آرامش میدهد که مخالفتها و انکارهای مشرکان نباید آنان را از مسیر حق بازدارد؛ چرا که این رفتارها از دیرباز در برابر پیامبران وجود داشته است.
• یادآوری معاد، انسان را به مسئولیتپذیری در برابر اعمالش دعوت میکند و او را از غرق شدن در لذتهای زودگذر دنیوی بازمیدارد.
• ایمان به رستاخیز، به زندگی انسان معنا میبخشد و او را به عدالت و نیکوکاری ترغیب میکند، زیرا میداند که هیچ عملی بدون پاداش یا کیفر نخواهد ماند.