سوره دخان — آیه 35

معانی کلمات:

• إِنْ: در اینجا به معنای «نیست» و برای نفی به کار رفته است.
• هِيَ: اشاره به زندگی یا مرگ دارد.
• مَوْتَتُنَا: مرگ ما.
• الْأُولَىٰ: اولین و نخستین.
• بِمُنشَرِينَ: زنده شدهگان، برانگیختهشدگان (برای حساب و جزا).

تفسیر آیه:

این آیه سخن کافران و مشرکانی را بازگو میکند که منکر معاد و رستاخیز بودند. آنان با نگاهی مادی و محدود به زندگی، میگفتند: «زندگی جز همین مرگی که در دنیا میمیریم، چیز دیگری نیست؛ نه زندگی پیش از آن داشتهایم که به آن برگردیم و نه پس از این مرگ، بار دیگر برانگیخته خواهیم شد.» به بیان دیگر، آنها مرگ را پایان مطلق و نابودی کامل میپنداشتند و هرگونه زندگی پس از مرگ، حساب و کتاب، پاداش و کیفر را به کلی انکار میکردند. این انکار، ریشه در جهل آنان به قدرت بیپایان خداوند و غفلت از حکمت آفرینش داشت؛ زیرا اگر زندگی با مرگ به پایان میرسید، آفرینش انسان بیهوده و بیمعنا میبود.

فواید و پیامهای آیه:

1. بطلان اندیشه مادیگرایانه: این آیه نشان میدهد که نگاه صرفاً مادی به هستی، انسان را به انکار حقایق بزرگ مانند معاد میکشاند و او را از هدف والای آفرینش غافل میسازد.
2. یادآوری قدرت خداوند: کسانی که منکر رستاخیزند، قدرت خدا را در آفرینش نخستین نادیده گرفتهاند؛ همان خدایی که انسان را از نطفهای ناچیز آفرید، یقیناً بر بازآفرینی او نیز تواناست.
3. انگیزه برای زندگی هدفمند: ایمان به معاد، انسان را به انجام کارهای نیک و پرهیز از گناه ترغیب میکند و به زندگی او معنا و جهت میبخشد؛ چرا که میداند همه اعمالش در پیشگاه خداوند محفوظ است و روزی به حساب آورده خواهد شد.
4. تسلیت و دلگرمی پیامبر (ص): این آیه به پیامبر اسلام (ص) اطمینان میدهد که انکار مشرکان نه از روی دلیل و برهان، بلکه از روی جهل و stubbornness است؛ بنابراین او باید با صبر و استقامت به دعوت خود ادامه دهد و نگران تکذیب آنان نباشد.