Ад-Духан сүрөсү — Аят 34

1. Сөздөрдүн мааниси:

• إِنَّ هَٰؤُلَاءِ — «чындыгында булар»: мында сөз кылынып жаткан адамдар, тактап айтканда, пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) каршы чыккан мушриктер.
• لَيَقُولُونَ — «сөзсүз айтышат»: алар өздөрүнүн жокко чыгаруучу пикирин бекем айтып, тастыктап жатышат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) кайрылып, анын коомунан чыккан мушриктердин кайра тирилүүнү четке каккан сөздөрүн баяндайт. Алар өлгөндөн кийин кайра тирилип, эсеп-кысап берип, жакшы иштерге сыйлык, жаман иштерге азап алабыз дегенди такыр четке кагышат. Алар: «Бул өлүм — биздин биринчи жана акыркы өлүмүбүз гана, андан кийин биз эч качан кайра тирилбейбиз» — деп, өлүмдүн артындагы жашоону, кыямат күнүн жана акыреттеги эсеп-кысапты жокко чыгарышат. Башкача айтканда, алар «өлсөк бүттү, кайра тирилүү деген жок» деген жалган ишенимде болушкан. Бул аят алардын ошол каапырлык сөзүн ачык көрсөтүп, кийинки аяттарда алардын бул пикиринин негизсиз экендиги жана алардын акыбети кандай болорун баяндоого киришүү болуп саналат.

1. Алынуучу пайдалар:

• Бул аят бизге кайра тирилүүгө ишенүүнүн ыймандын негизги бөлүгү экенин эскертет. Акыретке ишенбеген адам дүйнө жашоосунун максатын түшүнө албайт.
• Аллах Таала пайгамбарга каршы чыккандардын сөздөрүн да бизге жеткирип, акыйкатты ачык көрсөтүп берет. Бул Курандын адамдарга акыйкатты түшүндүрүүдөгү даанышмандыгын көрсөтөт.
• Өлүмдөн кийинки жашоого ишенүү адамды жакшылык кылууга, адилеттүүлүккө жана жоопкерчиликке түрткү берет. Анткени ар бир кылган ишибиз үчүн эсеп беребиз.
• Куран акыретти четке каккандардын сөзүн гана эмес, алардын акыбетин да баяндап, окурманды ой жүгүртүүгө чакырат. Бул — адамды туура жолго багыттоочу чоң мээрим.
• Ыймандуу адам өлүмдү жокчулук деп эмес, акыретке өтүүчү эшик деп түшүнөт. Бул түшүнүк ага тынчтык жана үмүт берет.