سوره نجم — آیه 43

معانی کلمات:

• أَضْحَكَ: خنداندن، شاد کردن و مسرور ساختن.
• أَبْكَىٰ: گریاندن، اندوهگین کردن و محزون ساختن.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی کوتاه اما پرمعنا، یکی از مظاهر قدرت بیکران خود را بیان میکند و میفرماید که اوست که میخنداند و میگریاند. یعنی این خداست که هر کس را بخواهد، در دنیا شاد و مسرور میکند و هر کس را بخواهد، اندوهگین و گریان میسازد. خنده و گریه، دو حالت ظاهری انسان هستند که ریشه در شادی و غم درونی دارند و هر دو به اراده و مشیت الهی وابستهاند. هیچکس به خودی خود شاد یا غمگین نمیشود، بلکه این خداوند است که اسباب شادی و غم را فراهم میآورد و دلها را به حال خوش یا ناخوش میگرداند. این دو حالت، نشانهی سرور و حزن انسان در این جهان و حتی در جهان آخرت هستند و خداوند بر همهی آنها آگاه و قادر است.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید و یکتاپرستی: این آیه به انسان میآموزد که تنها خداوند است که بر دلها و عواطف انسانها تسلط کامل دارد و هیچکس جز او نمیتواند شادی یا اندوهی را برای دیگری ایجاد کند. پس باید تنها از او خواست و تنها به او امید بست.
2. آرامش و توکل: وقتی انسان بداند که شادی و غم او به دست خدای حکیم و مهربان است، در برابر سختیها و ناملایمات زندگی آرامش مییابد و با توکل بر خدا، از ناامیدی و یأس رهایی مییابد.
3. امید و رحمت: این آیه به انسان امیدواری میدهد که خداوند با قدرت بیکران خود میتواند غمها را به شادی تبدیل کند و دلهای شکسته را آرامش بخشد. پس هیچگاه از رحمت خدا ناامید نشویم.
4. درس عبرت و بندگی: آگاهی از اینکه خنده و گریهی ما در دست خداست، ما را به بندگی و شکرگزاری در برابر نعمت شادی و صبر و بردباری در برابر غم دعوت میکند و ما را از غرور در خوشیها و ناامیدی در سختیها بازمیدارد.