سوره انعام — آیه 17

معانی کلمات:

• یَمْسَسْکَ: به تو برسد، تو را لمس کند.
• بِضُرٍّ: به زیان و گزندی مانند فقر، بیماری و سختی.
• کَاشِفَ: برطرفکننده، دفعکننده.
• بِخَیْرٍ: به خوبی و نعمتی مانند سلامتی، توانگری و آسایش.
• قَدِیر: توانا، قادر مطلق.

تفسیر آیه:

ای انسان! اگر خداوند اراده کند که به تو زیانی برسد — مانند بیماری، فقر، یا هر گرفتاری و سختی — هیچکس در جهان هستی توانایی آن را ندارد که آن بلا را از تو دور کند یا آن را برطرف سازد، مگر خودِ خداوند متعال. هیچ قدرتی در برابر قضای الهی تاب مقاومت ندارد و هیچ دستی جز دستِ رحمت او نمیتواند گرهگشای مشکلات تو باشد.

و از سوی دیگر، اگر خداوند بخواهد خیری به تو برساند — مانند سلامتی، ثروت، آرامش یا هر نعمت دیگری — هیچکس نمیتواند آن خیر را از تو بازدارد یا فضل و بخشش او را دفع کند. زیرا او بر همه چیز تواناست؛ نه چیزی از قدرت او بیرون است و نه موجودی میتواند در برابر اراده او بایستد. اوست که میبخشد و باز میدارد، و هیچ معبود و مدیری جز او در کار جهان تأثیر ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید در ربوبیت: این آیه به ما میآموزد که تنها خداوند است که سود و زیان را در دست دارد و هیچ کس جز او در این جهان تأثیرگذار نیست. پس دل را تنها به او ببندیم و از غیر او نترسیم و به غیر او امید نبندیم.
2. آرامش در برابر سختیها: وقتی بدانیم که هیچ بلا و گرفتاریای بدون اذن خداوند به ما نمیرسد و تنها او میتواند آن را برطرف کند، در برابر مشکلات صبور میشویم و به جای ناامیدی و جزع، به درگاه او دعا میکنیم و از او یاری میطلبیم.
3. شکرگزاری در برابر نعمتها: اگر بدانیم که هر خیر و نعمتی که داریم از جانب خداست و هیچکس نمیتواند آن را از ما بگیرد مگر به اراده او، در برابر نعمتها شکرگزار میشویم و آنها را وسیلهای برای اطاعت و بندگی قرار میدهیم.
4. اعتماد به قدرت بیپایان خدا: این آیه به ما اطمینان میدهد که خداوند بر هر کاری تواناست؛ پس هرگز از رحمت او ناامید نشویم و در سختترین شرایط نیز به قدرت او امیدوار باشیم، زیرا او میتواند در یک لحظه سختی را به آسانی تبدیل کند.
5. بیداری از خواب غفلت: این آیه ما را از تکیه بر اسباب و وسایل ظاهری بازمیدارد و به ما میآموزد که همه چیز به دست خداست؛ پس نه به مال و مقام خود مغرور شویم و نه از دشمن و سختی بترسیم، بلکه تنها به خدا توکل کنیم و در همه حال او را یاد کنیم.