Qalam surasi — Oyat 26

Kalima ma'nolari:

• رَأَوْهَا – uni (bog'ni) ko'rdilar.
• ضَالُّونَ – adashganlar, yo'ldan ozganlar.

Tafsir:

Qur'ondagi ushbu oyatda Alloh taolo bog' egalarining qissasini hikoya qilmoqda. Ular bog'larining mevasini kambag'allardan berkitib, erta tongda yig'ib olishga qasd qilgan edilar. Ammo kechasi Allohning amri bilan bog' kulga aylanib, yonib kul bo'ldi. Ertalab bog'ga yetib kelganlarida, uni butunlay vayron bo'lgan, qorayib kulga aylangan holatda ko'rdilar. Avvaliga uni tanimadilar va bir-birlariga: "Biz, albatta, yo'limizni adashib, boshqa joyga kelib qolibmiz", deyishdi. Chunki ular bog'ni shu qadar go'zal va obod holatda tark etgan edilarki, endi uni bu butkul kuygan, xarob holatda ko'rib, o'z bog'lariga shubha qildilar. Bu ularning hayrat va dahshatdan aql-hushlarini yo'qotganliklarini ko'rsatadi. Keyingi oyatlarda ular bu bog' o'zlariniki ekanini tanib: "Yo'q, biz mahrum bo'lib qolgan ekanmiz", deganlari bayon qilinadi.

Foydalar:

1. Inson o'z rejalarini tuzar ekan, doimo Allohning irodasini eslab, "in shaa Alloh" deb istisno qilishi lozim. Chunki insonning rejasi Allohning qazosiga to'siq bo'la olmaydi.
2. Alloh taolo bandalarining xatosini kechirishga va ularni yaxshilikka qaytarishga tayyordir. Gunohdan tavba qilgan kishiga Alloh bundan ham yaxshisini beradi.
3. Mol-mulk va ne'matlar Allohning in'omidir. Ularda kambag'al va muhtojlarning haqqi bor. Bu haqni bermaslik ne'matning yo'qolishiga sabab bo'ladi.
4. Inson o'z gunohini tan olishi va o'zini oqlashdan voz kechishi – tavbaning asosidir. Bu fazilat insonni Allohning rahmatiga yaqinlashtiradi.