Сураи Аль-Калам — Оят 26

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

• فَلَمَّا — пас чун, ҳангоме ки.
• رَأَوْهَا — онро диданд; яъне боғро диданд, ки сӯхта ва хароб шудааст.
• إِنَّا — ҳамоно мо, бешак мо.
• لَضَالُّونَ — гумроҳон, роҳгумкардагон; яъне роҳи боғи худро гум кардаем ё аз ҳақ гумроҳ шудаем.

1. Тафсири оят:

Вақте ки соҳибони боғ ба боғи худ расиданд ва онро сӯхтаву хароб диданд, аз шинохтани он ҳайрон шуданд ва гуфтанд: «Мо роҳро гум кардаем, ин боғи мо нест». Онҳо гумон карданд, ки ба ҷои дигар омадаанд. Аммо чун бодиққат нигаристанд ва фаҳмиданд, ки ин ҳамон боғи онҳост, гуфтанд: «Не, мо аз баркати он маҳрум шудаем». Сабаби ин ҳолат он буд, ки онҳо қасд карда буданд, ки ҳосили боғро танҳо ба худ гиранд ва ҳаққи мискинонро надиҳанд. Яке аз онҳо, ки одилтарин буд, гуфт: «Оё ба шумо нагуфтам, ки чаро "иншоаллоҳ" намегӯед?» Пас онҳо ба худ омаданд ва гуфтанд: «Пок аст Парвардигори мо, Ӯ золим нест, балки мо худ ба нисфи худ золим шудем, зеро "иншоаллоҳ" нагуфтем ва нияти бад кардем». Он гоҳ рӯй ба якдигар оварда, якдигарро маломат карданд ва гуфтанд: «Вой бар мо! Ҳамоно мо аз ҳад гузаштандем, ки ҳаққи фақиронро манъ кардем ва амри Худоро норобӣ кардем. Умед аст, ки Парвардигори мо ба ҷойи ин боғ ба мо беҳтар аз он диҳад, зеро мо тавба кардем ва хатои худро эътироф намудем. Ҳамоно мо ба сӯи Парвардигори худ рӯ меоварем ва ба Ӯ умедворем». Инчунин аст азоби касе, ки амри Худоро норобӣ мекунад ва неъматҳои додаи Худоро бахилӣ карда, ҳаққи Худоро дар онҳо адо намекунад. Ва ҳамоно азоби охират бузургтар ва сахттар аст, агар онҳо медонистанд.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят бармеоянд ва одамонро ба ислом ва Қуръон меҳрубон мекунанд:

• Ин оят нишон медиҳад, ки Қуръон ҳатто ҳолатҳои равонӣ ва иҷтимоии одамонро дақиқ тасвир мекунад: ҳайрат, пушаймонӣ, маломати якдигар ва тавба ба Худо. Ин аз мӯъҷизаи Қуръон аст.
• Худо бандагони худро тарк намекунад; Ӯ онҳоро тавассути неъматҳо ва гоҳе тавассути имтиҳонҳо ба роҳи рост ҳидоят мекунад.
• Ин оят моро таълим медиҳад, ки ҳангоми ният кардани кори нек бояд "иншоаллоҳ" гӯем ва ба Худо таваккал кунем.
• Бахилӣ ва манъ кардани ҳаққи фақирон боиси аз даст рафтани баракат мешавад, на зиёд шудани мол.
• Тавба ва эътирофи хато дарҳои раҳмати Худоро мекушояд; Худо тавбакунандагонро дӯст медорад ва ба онҳо беҳтар аз он чи аз даст додаанд, ато мекунад.
• Ҳаёти дунё гузаро аст ва азоби охират барои онҳое, ки ҳақро инкор мекунанд, сахттар аст. Ин моро ба андеша водор мекунад, ки барои охират омода шавем.
• Қуръон китоби ҳидоят ва раҳмат аст; ҳар кас ба он рӯ оварад, роҳи наҷот ва саодатро меёбад.