Аль-Араф сүресі — Аят 16

1. Сөздерге түсініктеме:

• فَبِمَا: «себебімен», «арқасында» деген мағынада.
• أَغْوَيْتَنِي: «мені адасушылыққа түсірдің», «менің адасуыма себеп болдың» дегенді білдіреді. Бұл жерде «ғайй» түбірінен шыққан сөз — адасу, қаңғыру, зиянға ұшырау мағынасын береді.
• لَأَقْعُدَنَّ: «әлбетте отырамын», «міндетті түрде тосып аламын» деген мағынадағы ант құрылымы. Яғни, қатты ниет пен антты білдіреді.
• صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ: «Сенің тура жолың» — Аллаһтың тура жолы, Ислам діні, хақ жол.

1. Аяттың тәпсірі:

Иблис (Аллаһ оны қарғасын) өзінің адасуына байланысты Аллаһқа бет бұрып: «Сенің мені адасушылыққа түсіруің себебінен, мен де адам баласын Сенің тура жолыңнан тайдыру үшін олардың алдында отырып, оларды азғырамын, тура жолға түсулеріне кедергі жасаймын» деді. Ол Адамға (ғ.с.) сажда жасау әміріне бағынбай, адасқан болатын. Енді сол адасуының салдарынан адамзатты да тура жолдан — Исламнан, хақ діннен — тайдыруға бел буды. Ол адамдардың жүретін тура жолының үстінде отырып, оларды әртүрлі азғырулармен, күмәндармен, бұзық ойлармен тосып алып, шын жолдан ауытқытуға тырысады. Бұл — оның мәңгілік дұшпандығы мен адамзатты азапқа тартуға деген қасарысқан ниетінің көрінісі.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Бұл аят Иблистің адамзатқа деген ашық дұшпандығын және оның тура жолдан тайдыруға қасарысқан ниетін көрсетеді. Сондықтан әрбір мұсылман одан сақ болуы, Аллаһқа сиынып, қорғауын сұрауы қажет.
• Тура жол — Аллаһтың жолы, Ислам діні. Ол — адамды дүние мен ақыретте бақытқа жеткізетін жалғыз жол. Осы жолды ұстану — үлкен нығмет.
• Иблистің азғыруларына қарсы тұрудың жолы — Аллаһты еске алу, Құран оқу, дұға жасау және пайғамбарлардың (ғ.с.) үйреткенін ұстану.
• Адам баласы әлсіз, бірақ Аллаһтың көмегімен шайтанның азғыруларынан қорғана алады. Бұл аят мұсылманды сергек болуға, әрқашан Аллаһқа жалбарынуға шақырады.
• Ислам — адамның жаратылысына сай дін. Шайтан одан тайдыруға тырысса да, Аллаһтың тура жолы адамды шынайы бақытқа жеткізеді. Сондықтан бұл дінді қуанышпен, сеніммен ұстану — үлкен жеңіс.