A'rof surasi — Oyat 16

Kalimalarning ma'nolari:

• أَغْوَيْتَنِي: Meni yo'ldan ozdirding, adashtirding, halokatga duchor qilding.
• لَأَقْعُدَنَّ: Albatta, o'tiraman, to'siq bo'laman, yo'lda poylab o'tiraman.
• صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ: Sening to'g'ri yo'ling, ya'ni Islom dini va to'g'ri yo'l.

Tafsir:

Iblis la'nati, Alloh taolo unga la'nat qilib, jannatdan quvib chiqargach va qiyomatgacha muhlat bergach, o'zining bo'ysunmasligi va hasadini yashira olmay, dedi: "Ey Robbim, meni yo'ldan ozdirganing, adashtirganing va halokatga duchor qilganing sababli — mana shu vasvasang va la'nating tufayli — men, albatta, ularning (Odam avlodining) barchasiga qarshi kurashaman. Sening to'g'ri yo'lingda, ya'ni Islom yo'lida, ularning o'tishlari shart bo'lgan yo'lda poylab o'tiraman. Ularni bu yo'ldan qaytarishga, adashtirishga va sening to'g'ri yo'lingdan og'dirishga bor kuchim bilan harakat qilaman. Men o'zim Sening amringga bo'ysunmay, ularning otasi Odamga sajda qilishdan bosh tortganimdek, ularni ham bu yo'ldan qaytaraman."

Iblis o'zining bu so'zi bilan Alloh taoloning irodasiga qarshi chiqishni va Odam avlodini adashtirishni o'ziga shior qilib oldi. U o'zining adashganligini va la'natlanganligini tan oldi, lekin tavba qilish o'rniga, o'jarlik va dushmanlikni kuchaytirdi.

Foydalar va saboqlar:

1. Iblis insonning ochiq dushmani ekanligini va uning maqsadi insonni to'g'ri yo'ldan og'dirish ekanligini bilishimiz kerak. Bu dushmanlik qiyomatgacha davom etadi.
2. Iblisning asosiy hujumi to'g'ri yo'l — Islom yo'liga qaratilgan. U insonlarni namoz, ro'za, halol rizq va barcha yaxshi amallardan chalg'itishga urinadi.
3. Inson sifatida biz doimo hushyor bo'lishimiz, Iblisning vasvasalaridan ogoh bo'lishimiz va Allohdan panoh so'rashimiz lozim. Har bir yaxshi amalni qilishda Iblisning to'siqlariga duch kelishimiz mumkin.
4. Iblisning "meni adashtirganing sababli" degan so'zi o'z aybini Allohga to'nkashdir. Bu — gunohkorning gunohini o'ziga emas, balki boshqalarga yuklashining yomon oqibatidir. Biz esa gunoh qilsak, o'z aybimizni tan olishimiz va tavba qilishimiz kerak.
5. Alloh taolo Iblisning bu dushmanligini bizga xabar qilib, undan qanday saqlanishni ham o'rgatgan. Qur'on va Payg'ambarimizning (sollallohu alayhi va sallam) sunnatlariga amal qilish Iblisning hiylalaridan saqlanishning eng ishonchli yo'lidir.
6. Bu oyat musulmonlarga to'g'ri yo'lda mustahkam bo'lishlari va Iblisning hiyla-nayranglariga uchmasliklari uchun ogohlantirishdir. Allohga tavakkal qilgan va Uning yo'lida sobit qadam bo'lgan kishiga Iblisning hiylalari zarar yetkaza olmaydi.