Аль-Араф сүресі — Аят 184

1. Сөздердің мағынасы:

• أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا: Ойланбай ма, түсінбей ме? Ой жүгіртіп, ойланып көрмей ме?
• مَا بِصَاحِبِهِم: Олардың жолдасында (яғни Мұхаммед пайғамбарда) ешбір нәрсе жоқ.
• مِّن جِنَّةٍ: Жындылықтан, ақылсыздықтан ешбір нәрсе жоқ.
• إِنْ هُوَ إِلَّا: Ол тек қана... емес, басқа емес.
• نَذِيرٌ مُّبِينٌ: Ашық, айқын ескертуші, сақтандырушы.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ тағала осы аятта ақиқатты жоққа шығарып, пайғамбарды өтірікке айыптаған адамдарға ой жүгіртуге шақырады. Олар Мұхаммед пайғамбарды (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жақсы білетін, онымен бірге өмір сүрген, оның мінез-құлқын, ақыл-парасатын, адалдығын көрген адамдар еді. Сондықтан Аллаһ оларға: «Сендер ойланып көрмейсіңдер ме?» – деп, олардың өз ойларын іске қосып, шындықты түсінулерін қалайды.

Олардың жолдасы Мұхаммед пайғамбарда ешбір жындылық, ақылсыздық жоқ. Ол – Аллаһ тарапынан жіберілген елші, ол адамдарды Аллаһтың азабынан ашық түрде сақтандыратын, ескертетін ескертуші ғана. Оның ескертуі айқын, дәлелді және түсінікті. Ол адамдарды тура жолға шақырып, құтқарылу жолын көрсетеді.

Бұл аят адамдарды ойлануға, ақылды пайдалануға, пайғамбардың шынайылығын түсінуге шақырады. Егер олар ақылдарын іске қосып, шынайы ойланса, Мұхаммед пайғамбардың жынды емес, керісінше Аллаһтың шынайы елшісі екенін түсінер еді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Ойлануға шақыру: Ислам діні адамдарды ақылды пайдалануға, ойлануға, шындықты іздеуге шақырады. Бұл – исламның ақылға, парасатқа берген құрметінің белгісі.
• Пайғамбардың (с.ғ.с.) мәртебесі: Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) – ақыл-парасаты толық, адал, сенімді адам. Ол тек Аллаһтың ескертушісі, адамдарды жақсылыққа шақырушы.
• Ескертудің айқындығы: Ислам дінінің шақыруы айқын, түсінікті, дәлелді. Ол адамдарды адасушылықтан құтқарып, тура жолға бастайды.
• Ақиқатты іздеу: Әрбір адам өз ақылын іске қосып, шындықты іздеуі керек. Ислам – ақыл мен жүректің келісімінде жатқан дін.
• Құтқарылу жолы: Пайғамбардың ескертулерін тыңдап, оған ілесу – адам баласының дүние мен ақиретте құтқарылуының жолы. Бұл – Аллаһтың адамдарға деген мейірімі мен рақымының көрінісі.