سوره اعراف — آیه 190

معانی کلمات:

• «آتَاهُمَا»: به آن دو (آدم و حوا) عطا کرد.
• «صَالِحًا»: فرزندی تندرست و سالم.
• «شُرَكَاءَ»: شریکهایی در برابر خدا.
• «فَتَعَالَى اللهُ»: خداوند برتر و منزّه است.

تفسیر آیه:

هنگامی که خداوند متعال دعای آدم و حوا را اجابت کرد و فرزندی سالم و تندرست به آنان عطا نمود، آن دو در همان فرزندی که خداوند به آنان بخشیده بود، برای او شریکهایی قرار دادند. بدین صورت که فرزند خود را به نامهایی مانند «عبدالحارث» نامیدند و او را به غیر خدا نسبت دادند، در حالی که این فرزند را تنها خداوند آفریده و بخشیده بود. آنان با این کار، در حقیقت، شکر این نعمت بزرگ را با شرک در نامگذاری و انتساب به غیر خدا پاسخ دادند، هرچند این شرک در عبادت و ربوبیت نبود، بلکه در نامگذاری و صفت بود. سپس خداوند متعال خود را از هر آنچه مشرکان انجام میدهند، منزّه و برتر میشمارد و میفرماید که او از هر شریکی پاک و بینیاز است. این آیه در ادامه به بیان حال فرزندان آدم و حوا میپردازد که برخی از آنان به شرک و بتپرستی روی آوردند، در حالی که خداوند یگانه آفریدگار و پروردگار همه است.

فواید و پیامهای آیه:

1. یگانگی خداوند در آفرینش و بخشش: این آیه به ما میآموزد که همه نعمتها، از جمله فرزند، تنها از سوی خداوند است و اوست که شایسته شکر و سپاس است، نه هیچکس دیگر.
2. هشدار از شرک خفی: شرک تنها به بتپرستی نیست؛ بلکه نامگذاری فرزندان به نامهایی که نشاندهنده انتساب به غیر خداست، نیز نوعی شرک در نامگذاری است که باید از آن پرهیز کرد.
3. محبت به خداوند از طریق شکرگزاری: انسان مؤمن باید در برابر نعمتهای الهی، بهویژه فرزند سالم، شکرگزار باشد و این شکر را با عبادت و بندگی خالصانه خداوند نشان دهد.
4. پاکی خداوند از هر نقص و شریک: این آیه یادآور میشود که خداوند از هر آنچه مشرکان به او نسبت میدهند، منزّه است و این پاکی، مایه آرامش دل مؤمنان است که تنها به او توکل میکنند.
5. تربیت فرزند در مسیر توحید: والدین مسلمان باید فرزندان خود را با نامهای نیک و اسلامی تربیت کنند و آنان را از کودکی با توحید و یکتاپرستی آشنا سازند تا در آینده نیز بر این راه استوار بمانند.