Аль-Араф сүрәсе — Аять 198

Сүзләрнең мәгънәләре:

• «Тәдгъуләрһүм» — аларны чакырсагыз (сынымнарны).
• «Иләл-һүдә» — туры юлга, хак дингә.
• «Лә йәсмәгу» — ишетмәсләр.
• «Тәрәһүм» — син күрерсең аларны.
• «Йәнзурунә иләйкә» — сиңа караучылар кебек.
• «Лә йубсирун» — алар күрмиләр (чын күз белән түгел).

Аять тәфсире:

Әйә мөшрикләр! Әгәр сез Аллаһудан башка табынган сынымнарыгызны туры юлга чакырсагыз, алар сезнең дәгаветегезне ишетмәсләр, чөнки аларның колаклары юк. Син, ий Мухәммәд галәйһиссәләм, ул сынымнарның сиңа караучылар кебек итеп ясалган күзләрен күрерсең, ләкин алар чынлыкта һичнәрсә күрмиләр. Бу сынымнар кеше яки хайван сурәтендә ясалган идеаләр, аларның күзләре, куллары, аяклары булса да, алар үлек, хәрәкәтсез, ишетмиләр, күрмиләр, аңламыйлар. Аларга табынучыларның хәле бик аянычлы — алар үз куллары белән ясаган ташларга табыналар, алардан һичнинди файда да, зарар да килми.

Бу аять мөшрикләрне шелтәли һәм аларның акылсызлыгын күрсәтә: ничек инде кеше үзе ясаган, ишетми торган, күрми торган сынымга табына ала? Бу — бөтендөнья Раббысы булган Аллаһуга каршы зур хурлыклы эш.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Аллаһудан башка табынган һәрнәрсә — ялган, ул ишетми, күрми, ярдәм итә алмый. Чын Илаһ — бары тик Аллаһ, Ул ишетә, күрә һәм бәндәләренең догаларына җавап бирә.
2. Кеше акылы белән уйласа, ташларга, сынымнарга табынуның мәгънәсезлеген аңлар иде. Бу аять кешеләрне чын иманга, бер Аллаһуга гыйбадәт кылуга өнди.
3. Аллаһуның рәсүле Мухәммәд галәйһиссәләмгә иң зур шәрәф — ул кешеләрне туры юлга чакыручы, һәм без аның юлыннан барырга тиешбез.
4. Мөселман кешесе һәрвакыт акыллы булырга, тирә-юньдәге нәрсәләргә уйлап карарга тиеш, чөнки Аллаһ безне уйларга, аңларга өнди.