سوره اعراف — آیه 198

معانی کلمات:

• تَدْعُوهُمْ: آنان را بخوانید و دعوت کنید.
• الْهُدَىٰ: راه راست و درست، هدایت.
• لَا يَسْمَعُوا: نمیشنوند (شنوایی ندارند).
• يَنظُرُونَ إِلَيْكَ: به تو مینگرند (به نظر میرسد که نگاه میکنند).
• لَا يُبْصِرُونَ: نمیبینند (بینایی و بصیرت ندارند).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خطاب به مشرکان میفرماید: اگر این معبودان شما را به راه هدایت و درستی دعوت کنید، هرگز سخن شما را نمیشنوند و دعوتتان را اجابت نمیکنند. ای پیامبر! تو میبینی که این بتها به سوی تو مینگرند، اما در حقیقت هیچ نمیبینند؛ زیرا آنها موجوداتی بیروح و جماد هستند که چشمهایشان تنها شکلی ظاهری دارد و هیچ ادراک و بینشی در آنها نیست. مشرکان بتهایی میساختند که گاهی به شکل انسان یا حیوان بود و برای آنها چشم و گوش و دست و پا قرار میدادند، اما اینها همه بیجان و بیحرکت بودند و هیچ سود و ضرری برای کسی نداشتند. این آیه در مقام توبیخ و سرزنش مشرکان است که چگونه موجوداتی را که حتی از شنیدن و دیدن عاجزند، شریک خداوند قرار دادهاند و آنها را میپرستند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که بتها و معبودان دروغین هیچ قدرتی ندارند و حتی از سادهترین حواس مانند شنیدن و دیدن نیز بیبهرهاند؛ پس شایسته پرستش نیستند.
• انسان باید تنها به خداوندی توکل کند که شنوا و بیناست و دعای بندگانش را میشنود و اجابت میکند.
• این آیه دعوتی است به خردورزی و اندیشه؛ چرا که عقل سلیم هرگز نمیپذیرد که موجودی بیجان و بیاحساس، معبود و یاور انسان باشد.
• مؤمن باید از هر آنچه که انسان را از توحید و یکتاپرستی دور میکند، دوری گزیند و تنها به خداوندی پناه برد که شنوا، بینا و تواناست.