Qiyamət surəsi — Ayə 5

1) Bəzi sözlərin izahı:

• بَلْ (bəl): "Əksinə", "doğrusu belə deyil" mənasında olub, əvvəlki fikri təkzib edən və yeni bir həqiqəti açan bağlayıcıdır.
• يُرِيدُ (yurīdu): "İstəyir", "arzu edir" deməkdir.
• الْإِنسَانُ (al-insān): "İnsan" — burada Allaha küfr edən, dirilməni inkar edən insan nəzərdə tutulur.
• لِيَفْجُرَ (li-yafjura): "Fücur etmək", yəni günaha batmaq, həddi aşmaq, itaətsizlik etmək mənasındadır.
• أَمَامَهُ (amāmahu): "Onun qarşısında", yəni gələcəkdə, qarşıdakı ömründə.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə insanın dirilməni inkar etməsinin arxasındakı əsl səbəbi açıqlayır. Belə deyil ki, o, sadəcə olaraq qiyamətin olub-olmayacağını bilmir və ya dəlil axtarır. Əksinə, onun inkarı bir istək və niyyətdən qaynaqlanır: o, qarşıdakı ömrünü də günah və azğınlıq içində keçirmək istəyir. Dirilməyə inanmaq onu günahdan çəkindirəcəyi üçün, o, qiyaməti yalan sayır ki, istədiyi kimi yaşamağa davam edə bilsin. Yəni onun küfrü elmi bir nəticə deyil, şəhvə və nəfsin istəklərinə qapılmağın bəhrəsidir. O, sanki belə deyir: "Qiyamət nə vaxt olacaq?" — bunu istehza ilə soruşur ki, özünü haqlı çıxarsın və günahına davam edə bilsin.

Bu ayə bizə çox mühüm bir həqiqəti öyrədir: insanın Allaha və axirətə iman etməməsi çox vaxt ağıl çatışmazlığından deyil, nəfsin istəklərindən qaynaqlanır. Kim qiyamətə inanırsa, onun həyatı məsuliyyət, ədalət və təqva üzərində qurulur; kim də onu inkar edirsə, özünü hər cür pisliyə sərbəst buraxır. İslam bizi bu tələdən qurtarır: qiyamətə iman qəlbə hüzur, həyata nizam, əməllərə isə dəyər qazandırır. Gəlin bu ayədən ibrət götürək, gələcəyimizi yaxşı əməllərlə bəzəyək və Allahın hüzurunda cavab verəcəyimizi heç vaxt unutmayaq.