Аль-Кияма сүрөсү — Аят 5

1. Сөздөрдүн мааниси:

• بَلْ (бал): "тескерисинче", "жок, андай эмес" деген мааниде, мурунку айтылганды четке кагып, жаңы ойду баштоо үчүн келген сөз.
• يُرِيدُ (юрииду): "каалайт", "тилейт".
• الْإِنسَانُ (аль-инсан): "адам", "киши".
• لِيَفْجُرَ (лияфжура): "күнөө кылыш үчүн", "бузукулук кылыш үчүн", "чектен чыгыш үчүн". "Фужур" дегени — күнөөгө батуу, чектен чыгуу, бузукулук.
• أَمَامَهُ (амамаху): "алдында", "келечекте", "алдындагы күндөрүндө".

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала адамдын жүрөгүндөгү жашыруун ниетти ачып берет. Алсыз, чектелүү пенде болгон адам кайра тирилүүнү, кыяматты, эсеп-кысапты жокко чыгарат. Бирок анын бул четке кагуусу чындыкка болгон ишенимсиздиктен эмес, тескерисинче, ал өзүнүн каалоосуна эркелеп, алдыдагы күндөрүндө да күнөөгө, бузукулукка, чектен чыгууга эркин жашагысы келет. Эгерде ал кайра тирилүүгө жана эсеп берүүгө чындап ишенсе, анда мындай жашоону уланта албастыгын жакшы билет. Ошондуктан ал кыяматты эске салган нерселерден качып, "кыямат качан болот?" деп шылдыңдап сурайт. Башкача айтканда, анын кайра тирилүүнү четке кагуусу — акыйкатты издөөнүн натыйжасы эмес, жөн гана өзүнүн кумарларына, каалоолоруна эркин жол ачуу үчүн жасалган шылтоо. Ал келечекте да чектен чыгып, күнөө кылып жашоону каалайт, ошондуктан кыяматты жокко чыгаруу ага ыңгайлуу көрүнөт.

1. Алынган пайдалар:

• Бул аят бизге адамдын ички дүйнөсүн, ниетин текшерүүгө чакырат. Кээде адам чындыкты жокко чыгарбайт, бирок өз каалоосуна эркелеп, жоопкерчиликтен качыш үчүн четке кагат.
• Ислам дини адамды акыйкатты издөөгө, өз каалоолорун чектөөгө жана келечектеги жоопкерчиликти эске алууга үндөйт. Бул — адамды акыл-эс жана ыйман менен жашоого тарбиялоочу окуу.
• Кыяматты эстен чыгарбоо, эсеп-кысапка даяр болуу — адамды жакшылыкка түрткү берүүчү, жамандыктан кайтаруучу күч. Бул аят аркылуу Аллах бизге өзүбүздү алдабай, чын жүрөктөн ыйманга бет алууга чакырат.
• Ыймандуу адам үчүн бул дүйнө — өтмө, ал эми акырет — түбөлүк. Ошондуктан ар бир адам өз амалдарын ойлонуп, келечегин жакшылык менен курууга умтулушу керек. Ислам — адамды бактылуу кылуучу, туура жолго салуучу, жүрөгүнө тынчтык берүүчү дин.